Een grote wand met open planken een samenhangend thema geven

Begin met de elementen die de ruimte al kenmerken: een vloerkleed, kunstwerk, bekleding, houtafwerking of een kleur die meer dan eens voorkomt. Kies twee of drie accenten die je op de planken laat terugkomen. Een ruimte met bijvoorbeeld warm hout, crèmekleurig textiel en blauwe kunst kan aanleiding geven tot een thema als ‘kustkleuren en natuurlijke materialen’. Het thema is een praktisch hulpmiddel bij het kiezen en rangschikken van spullen, geen verplichting om in een letterlijke stijl te decoreren.

Bepaal welke functie de planken moeten vervullen. Als er boeken, spelletjes, platen of servies op staan die je gebruikt, is toegankelijkheid net zo belangrijk als het uiterlijk. Volgens de boekenkasttips van IKEA kun je boeken op onderwerp of auteur groeperen om ze makkelijk terug te vinden, of op omslagkleur voor het visuele effect; kies de aanpak die past bij de manier waarop je je verzameling gebruikt (IKEA, “How to personalize and style a bookcase for your home”). Een thema moet helpen ordenen wat erop hoort, zonder nuttige spullen moeilijk bereikbaar te maken.

Haal de planken tijdelijk leeg, of werk per gedeelte als het onpraktisch is om de hele kast leeg te ruimen. Verdeel de spullen in drie groepen: wat moet blijven, wat het thema ondersteunt en wat ergens anders kan staan. Reken nuttige alledaagse voorwerpen tot de eerste groep; het doel is de planken samenhangend te maken, niet alles wat praktisch is uit het zicht te halen.

Dit uitzoeken is vooral bij een grote kast nuttig, omdat kleine, uiteenlopende voorwerpen zich over veel vakken kunnen opstapelen. Interieurontwerper Fiona Byrne adviseert in Architectural Digest om vergelijkbare voorwerpen te groeperen en spullen met een gedeeld kleurenpalet bij elkaar te zetten. Ze merkt ook op dat ruimte tussen voorwerpen ze beter laat uitkomen (“How to Style Your Shelves—Without Buying Anything New”). Zie dit als een uitgangspunt, niet als een strikte regel: een persoonlijk voorwerp mag blijven, ook als het niet perfect past, maar geef het een bewuste plek in het geheel.

Gebruik de spullen die al op de planken staan en de ruimte zelf als kleurreferentie. Een praktisch uitgangspunt is een rustige basis die aansluit bij de ruimte, zoals hout, wit of een kleur die er al aanwezig is, aangevuld met een of twee accentkleuren uit textiel of kunst in de buurt. Laat boekruggen en functionele voorwerpen hun eigen kleuren toevoegen; je hoeft boeken niet om te draaien of in te pakken om het palet te laten werken.

Verspreid accenten over de hele kast in plaats van ze in één aparte groep te zetten. Komt een kleur maar op één plank voor, laat die dan ergens anders subtiel terugkomen, bijvoorbeeld in een boekrug, een keramisch voorwerp of een lijst, als je al iets geschikts hebt. Ontwerpers die door Architectural Digest zijn geïnterviewd, beschrijven het herhalen van kleuren tussen groepen op de planken en de omringende ruimte als een manier om een samenhangend geheel te creëren (“8 Expert Tips for Styling Surfaces in Every Room”). De praktische test is of de planken vanaf een paar stappen afstand bij de ruimte passen, niet of elk voorwerp van dichtbij exact overeenkomt.

Kies twee of drie motieven die terugkeren, zoals een materiaal, vorm, onderwerp of soort voorwerp. Je kunt bijvoorbeeld natuurlijk hout, ronde vormen en landschapsafbeeldingen herhalen, of keramiek, geweven structuren en een specifieke accentkleur. Verspreid ze over de planken, zodat het oog verbanden kan ontdekken terwijl je langs de wand kijkt.

Zorg voor variatie in de herhalingen. Een motief kan in verschillende maten of toepassingen terugkomen: de ene geweven mand kan kleine spullen bevatten, terwijl een andere geweven structuur te zien is in een lijst of boekomslag. Zet niet in elk vak hetzelfde voorwerp; dan kan de wand op een displayraster gaan lijken. De tips van Architectural Digest voor het stylen van planken bevelen eveneens aan om voorwerpen op kleur te groeperen en tegelijk onverwachte combinaties te maken. Herhaling brengt samenhang; variatie houdt de presentatie persoonlijk.

Plaats eerst de grootste visuele groepen: een flinke rij boeken, opbergmanden of grotere voorwerpen. Verdeel ze over de kast in plaats van alles aan één kant te zetten. Voeg daarna middelgrote groepen toe, zoals een stapeltje boeken naast rechtopstaande boeken, of een lijst bij enkele verwante voorwerpen. Voeg als laatste alleen kleine spullen toe als ze een groep duidelijker maken of een van de motieven laten terugkomen.

Wissel de hoogte en stand van voorwerpen af, maar houd rekening met het praktische gebruik van elke plank. Boeken die je vaak raadpleegt, moeten makkelijk te pakken zijn; voorwerpen die je vaak gebruikt, moeten goed bereikbaar blijven. IKEA merkt op dat verstelbare plankhoogtes ruimte kunnen bieden aan boeken van verschillende formaten. Zijn je planken vast, laat de beschikbare vakken dan de indeling bepalen in plaats van voorwerpen in krappe ruimtes te dwingen.

Een grote wand met planken hoeft niet in elk vak vol te staan. Open plekken maken groepen makkelijker te onderscheiden en kunnen voorkomen dat een lange wand overal even druk oogt. Ze kunnen ook als overgang tussen verschillende verzamelingen dienen, bijvoorbeeld tussen een volle rij boeken en enkele decoratieve voorwerpen.

Er bestaat geen algemeen percentage van de plankruimte dat leeg moet blijven. Livingetc citeert ontwerpers die zeggen dat de juiste hoeveelheid afhangt van de indeling; een handige controle is of het oog ergens tot rust kan komen en of de spullen nog goed bereikbaar zijn (“Have You Overfilled Your Open Shelves? Here’s How to Know”). Haal eerst een paar kleine opvulvoorwerpen weg als de planken te vol lijken en bekijk het resultaat opnieuw vanaf de andere kant van de kamer. Koop niets alleen om een lege plek op te vullen.

Bekijk de hele kast vanaf de hoofdingang van de ruimte en vanaf de plek waar je meestal zit. Controleer of het visuele gewicht over de wand is verdeeld, of de gekozen kleuren en motieven terugkomen en of een plank niet als een losstaand restvak oogt. Voelt een gedeelte niet verbonden met de rest, verplaats dan een bestaand voorwerp of een groep boeken om in de buurt een visuele echo te creëren. Maak vanaf een afstand een foto; het totaalpatroon is soms makkelijker te beoordelen op een foto dan vlak voor de planken.

Controleer tot slot hoe de indeling in het dagelijks gebruik werkt. Pak een boek, reik naar spullen die je dagelijks gebruikt en controleer of stapels en voorwerpen stevig staan. Volg de instructies en maximale belastbaarheid van de fabrikant van de planken. Verplaats een voorwerp als het de toegang belemmert of de indeling lastig te onderhouden maakt, ook als het bij het thema past. Een samenhangende ruimte moet na het stylen bruikbaar blijven.

• IKEA, “How to personalize and style a bookcase for your home”

• Architectural Digest, “How to Style Your Shelves—Without Buying Anything New”

• Architectural Digest, “8 Expert Tips for Styling Surfaces in Every Room”

• Livingetc, “Have You Overfilled Your Open Shelves? Here’s How to Know”