Hoe je ontbrekende fotodatums schat op basis van mapnamen en camerametadata
Als een foto geen betrouwbaar veld ‘Opnamedatum’ heeft, schat je de datum door aanwijzingen te combineren in plaats van één tijdstempel als bewijs te beschouwen. Bekijk eerst de ingebedde camerametadata. Gebruik daarna bestandsnamen en mapnamen om de waarschijnlijke dag of periode af te bakenen en vergelijk die aanwijzingen met nabijgelegen foto’s en gegevens over gebeurtenissen. Noteer alleen een exacte datum als het bewijs die ondersteunt; bewaar anders een periode of geef aan dat de datum bij benadering is.
Welke datums probeer je terug te vinden?
Een foto kan verschillende datums bevatten. In EXIF geeft DateTimeOriginal aan wanneer de oorspronkelijke afbeeldingsgegevens zijn aangemaakt, terwijl DateTimeDigitized vastlegt wanneer ze als digitale gegevens zijn opgeslagen. Het veld DateTime beschrijft wanneer het bestand voor het laatst is gewijzigd. EXIF-tijdstempels bevatten soms geen tijdzonegegevens. Een waarde kan dus precies lijken, terwijl onduidelijk blijft op welke lokale tijd die betrekking heeft. De Exif-metadatatoewijzing van CIPA beschrijft deze verschillen.
Bestandssysteemdatums beantwoorden andere vragen. De aanmaak- of wijzigingsdatum van een bestand kan verwijzen naar het kopiëren, exporteren, bewerken, downloaden of overzetten ervan, in plaats van naar het moment waarop de camera de foto maakte. Microsoft documenteert ook dat bestandssystemen deze tijden niet allemaal op dezelfde manier vastleggen of bewaren. Beschouw ze als aanwijzingen over de verwerking van het bestand, niet als automatische opnamedatums. De documentatie van Microsoft over SetFileTime
Begin met de camerametadata
Open het informatiepaneel van de afbeelding in je foto-app en zoek naar de datum en tijd waarop de foto is gemaakt, het cameramodel en andere beschikbare gegevens. Apple Foto’s op iPhone toont bijvoorbeeld de opnamedatum en -tijd en camerametadata in de informatieweergave van een foto. De iPhone-handleiding van Apple Vergelijk je de metadata met een viewer, leg dan DateTimeOriginal naast DateTimeDigitized, DateTime en eventuele velden met de tijdzoneafwijking. Kijk dus niet slechts naar één waarde.
Als DateTimeOriginal aanwezig is en overeenkomt met de metadata van omliggende foto’s van dezelfde camera, is dat meestal het beste uitgangspunt. Toch kan de waarde onjuist zijn: de cameraklok kan verkeerd zijn ingesteld, een metadatabewerker kan een waarde hebben gewijzigd of een exportproces kan het bestand hebben aangepast. Noteer bij tegenstrijdige velden elke waarde en onderzoek de verschillen voordat je er een kiest.
Ontbreekt het oorspronkelijke veld, ga er dan niet van uit dat de wijzigingsdatum van het bestand de ontbrekende informatie aanvult. Kijk of de foto-app een datum toont die apart van het bestand wordt opgeslagen of beheerd en bekijk zo mogelijk het origineel. Een download van sociale media, schermafbeelding, bewerkte JPEG of kopie uit een berichten-app bevat mogelijk niet de metadata die wel in het originele camerabestand stond.
Beschouw de mapnaam als een aanwijzing, niet als uitsluitsel
Noteer het volledige mappad en bepaal wat het naamgevingspatroon waarschijnlijk betekent. Een map met de naam 2021-07-18 kan een importdatum van de camera aangeven, een dag van een reis, een exportbatch of de eigen manier van archiveren van de fotograaf. Een map met de naam Zomer 2021 geeft een brede periode aan, niet een specifieke dag. Kijk of de namen van omliggende mappen overeenkomen met bekende datums in ingebedde metadata of lijken aan te geven wanneer de bestanden zijn gekopieerd.
Gebruik de mappenstructuur om de grenzen van de periode te bepalen. Staat een foto in Reis naar York / Dag 3 en bevatten andere bestanden in die map opnamemetadata van 18 juli, dan biedt de map ondersteunende context. Daarmee staat niet vast dat alles die dag is gefotografeerd; een map kan ook schermafbeeldingen, afbeeldingen van iemand anders of later toegevoegde foto’s bevatten. Ken voorlopig weinig gewicht toe aan een map met een onduidelijke naam, totdat een andere aanwijzing het naamgevingspatroon verklaart.
Controleer bestandsnamen en omliggende foto’s
Bestandsnamen die de camera heeft aangemaakt, kunnen helpen om een afbeelding zonder datum aan een reeks te koppelen. Sommige naamgevingspatronen bevatten een datum en tijd; andere alleen een teller, die pas iets oplevert als de reeks bekend is. Bestandsnamen kunnen zijn gewijzigd, gedupliceerd, opnieuw beginnen nadat de teller van de camera is rondgegaan of tijdens het exporteren zijn toegewezen. Vergelijk het patroon daarom eerst met bestanden waarvan je de datums al vertrouwt.
Bekijk nabijgelegen bestanden in dezelfde map op intacte opnamedatums, volgnummers van de afbeeldingsreeks en terugkerende cameramodellen. Loopt een genummerde reeks van vertrouwde foto’s van 18 juli door tot de foto zonder datum, dan ondersteunt dat de plaatsing ervan in de buurt van die reeks, maar bewijst het niet het exacte tijdstip. Controleer op nummeronderbrekingen en bestanden van meerdere apparaten voordat je ervan uitgaat dat de reeks doorlopend is.
Leg je schatting vast in een eenvoudig bewijsoverzicht
Noteer voor elk bestand de mogelijke datum of periode, de bron van elke aanwijzing en eventuele tegenstrijdigheden. Zo kun je de schatting reproduceren en voorkom je dat een geraden datum niet meer te onderscheiden is van een oorspronkelijke tijdstempel.
| Aanwijzing | Wat deze kan ondersteunen | Wat deze op zichzelf niet kan vaststellen |
|---|---|---|
DateTimeOriginal |
Een door de camera vastgelegde opnamedatum en -tijd | Of de cameraklok juist stond |
| Mapnaam | Een vermoedelijke gebeurtenis, dag of importgroep | Of elk bestand in de map toen is gemaakt |
| Bestandsnaamreeks | Relatieve volgorde of lidmaatschap van een camerareeks | Een kalenderdatum, tenzij de naamgevingsmethode die codeert |
| Aanmaak- of wijzigingsdatum van het bestand | Wanneer deze kopie mogelijk is aangemaakt of gewijzigd | De oorspronkelijke opnamedatum |
| Nabijgelegen foto’s met datum of gegevens over gebeurtenissen | Een aannemelijke periode of verband met een gebeurtenis | Het exacte tijdstip van de foto zonder datum |
Voor de meeste persoonlijke archieven volstaat een praktische schaal voor de mate van zekerheid: gebruik ‘hoge zekerheid’ als een oorspronkelijk opnameveld overeenkomt met onafhankelijke context; ‘gemiddelde zekerheid’ als aanwijzingen uit mappen of reeksen een korte periode ondersteunen; en ‘lage zekerheid’ als de schatting op één onduidelijke aanwijzing berust. Dit is een werkwijze, geen formele meting. Kun je de afbeelding alleen ergens in augustus plaatsen, bewaar dan ‘augustus’ in plaats van een dag te verzinnen.
Los tegenstrijdige aanwijzingen op voordat je iets wijzigt
Vergelijk klokken en tijdzones voordat je besluit dat twee datums niet overeenkomen. Een camera kan lokale tijd zonder tijdzoneafwijking vastleggen; een telefoon kan wel een tijdzoneafwijking opslaan; en een fotobibliotheek kan een omgerekende tijd tonen. Een verschil van enkele uren kan ervoor zorgen dat een late avondfoto op de volgende kalenderdag valt. Controleer indien bekend de vermoedelijke locatie en instellingen van de camera en vergelijk daarna de lokale datum. Ga er niet van uit dat alle tijdstempels op dezelfde klok zijn gebaseerd.
Let ook op patronen in batches. Als alle afbeeldingen van één camera evenveel uren of dagen afwijken, kan de klok verkeerd zijn ingesteld. Wijkt slechts één bestand af, dan is het mogelijk bewerkt of van een andere bron gekopieerd. Beschouw dit als aanwijzingen voor je onderzoek, niet als zekerheid. Een uitnodiging voor een evenement, reisplan, gedateerd bericht of bekende foto uit dezelfde reeks kan helpen om de periode te bepalen, mits die daadwerkelijk naar deze afbeelding of gebeurtenis verwijst.
Bewaar de schatting zonder het bewijs te herschrijven
Bewaar een ongewijzigde kopie voordat je datums of metadata bewerkt. Gebruik in je catalogus pas een functie voor datumaanpassing als je hebt bepaald welke waarde de bibliotheek moet tonen; voeg een notitie toe waarin staat of de waarde uit EXIF, een mapaanwijzing of een schatting komt. In Apple Foto’s kun je de datum en tijd van een foto aanpassen en die wijziging terugdraaien. Dat laat zien waarom het nuttig is een correctie van de weergegeven datum te onderscheiden van het onderliggende bewijs. Instructies van Apple voor het aanpassen van de datum
Sla voor een foto met onzekere datum de best onderbouwde periode op in een bijschrift of aparte archiefnotitie, in plaats van een exacte opnametijd te verzinnen. Stel de schatting opnieuw vast als je later een oorspronkelijk bestand, een camerareeks of een gedateerd document vindt. Zo blijft het archief doorzoekbaar en blijft duidelijk wat een vastgelegd feit is en wat een onderbouwde schatting.