Waarom handgeschept papier kleine gaatjes en lijnen aan de vlieselinezijde krijgt
Kleine gaatjes en lijnen aan de vlieselinezijde van handgeschept papier kunnen in verschillende stadia ontstaan: door textuur die van de doek wordt overgedragen, kreukels in het couching-oppervlak, een ongelijkmatige velvorming of beschadiging tijdens het overbrengen en losmaken. Controleer eerst of je te maken hebt met een afdruk in het oppervlak, een dunne plek of een echte opening. Nat papier neemt de afdrukken over van de oppervlakken waarmee het in aanraking komt, en persen kan die afdrukken duidelijker maken. Hand Papermaking: Couching and Drying Surfaces
Voor thuispapierscheppers die vlieseline gebruiken om hun vellen op te vangen of te drogen, is het zaak vast te stellen wanneer het defect ontstaat. Met de onderstaande stappen kun je een correctie kiezen zonder je pulp, doek, pers- en droogmethode allemaal tegelijk te veranderen.
Zijn de kleine markeringen gaatjes, dunne plekken of oppervlaktetextuur?
Bekijk eerst een droog proefvel met licht dat schuin over het oppervlak valt, en daarna met licht erachter. Gebruik zo mogelijk een vergrootglas. Kijk of er vezels over elke lichte plek heen lopen, in plaats van aan te nemen dat elke doorschijnende markering een gaatje is. Afdrukken van de vorm kunnen ook zichtbaar worden in doorvallend licht, terwijl contact met vilt oppervlaktetextuur achterlaat. Folger Shakespeare Library: The mystery of gridded paper
| Wat je ziet | Mogelijke verklaring | Eerste controle |
|---|---|---|
| Ondiepe stippen of groeven met vezels die er nog overheen liggen | Contacttextuur | Vergelijk het patroon met de vlieseline |
| Lichte plekken met een dun netwerk van vezels | Plaatselijke verdunning | Controleer de velvorming en of het zeef schoon is |
| Openingen zonder overbruggende vezels | Ontbrekende of verplaatste vezels | Controleer het vel vóór en na het couching |
| Een lange vouw die overeenkomt met een plooi in de doek | Gekreukt couching-oppervlak | Leg de volgende doek volledig vlak neer |
| Ontbrekende plekken die tijdens het losmaken ontstaan | Schade bij het losmaken | Controleer het overeenkomstige deel van de doek |
Beschouw dit als aanwijzingen voor de diagnose, niet als definitieve vaststellingen. Een vel kan zowel contacttextuur als echte gaatjes bevatten. Noteer ze apart, zodat verbetering van het ene probleem een resterend probleem met het andere niet verhult.
Waarom laat vlieseline stippen en lijnen achter?
Vlieseline is een contactoppervlak, dus de textuur ervan is van belang. Materiaal dat er van een afstand glad uitziet, kan van dichtbij een zichtbaar patroon hebben. In de apparatuurrichtlijnen van Arnold Grummer staat uitdrukkelijk dat vervangende doeken, waaronder vlieseline, hun textuur op het vel overdragen. Arnold Grummer’s Paper Making: FAQ’s
Controleer ook afzonderlijk op kreukels. Bekijk vóór het couching de doek over het hele veloppervlak, inclusief de lagen eronder. De handleiding over papier maken van Dryad Education adviseert gladde couching-doeken en instrueert makers uitdrukkelijk om kreukels te voorkomen bij het neerleggen van de vilten. Een lijn die overeenkomt met een plooi is dus een goede reden om een vlakkere opstelling van de doek te proberen. Dryad Education: Make Your Own Paper
Druk kan de afdruk van een gestructureerd oppervlak versterken. Als het papier intact is maar het patroon te duidelijk, vergelijk dan eerst de couching-materialen voordat je simpelweg de persdruk verhoogt. Hand Papermaking merkt op dat meer druk de kenmerken van couching-materialen duidelijker zichtbaar maakt in het papier. Couching and Drying Surfaces
Kunnen de gaatjes al op de vorm ontstaan?
Ja. De kant waar je een defect opmerkt, zegt niet waar het is ontstaan. Bekijk de natte vezellaag terwijl die nog op de vorm ligt. Als dezelfde dunne plekken daar al aanwezig zijn, lost een andere ontvangende vlieseline het onderliggende probleem met de velvorming niet op.
Een verstopt zeef is een gedocumenteerde oorzaak. Vezels die in de openingen van het gaas vastzitten, kunnen zich ophopen en de afvoer blokkeren, waardoor een dunne plek of een gaatje ontstaat. Arnold Grummer raadt aan het zeef tussen de vellen door af te spoelen en te controleren op verstoppingen. Controleer herhaalde defecten op dezelfde plekken op de vorm voordat je het pulprecept aanpast. Arnold Grummer’s Paper Making: FAQ’s
Controleer ook of de pulp gelijkmatig verdeeld is. In de handleiding van Dryad wordt beschreven hoe je een klein pulpmonster in een potje kunt testen om achtergebleven klontjes zichtbaar te maken, hoe je de kuip voorzichtig roert en hoe je de pas opgeschepte vorm lichtjes in beide richtingen schudt. Let bij het opsporen van problemen op dunne plekken naast dichte klonten; dat is een reden om eerst de velvorming te onderzoeken en niet meteen de doek de schuld te geven. Make Your Own Paper
Hoe kan couching defecten veroorzaken of vergroten?
Bij couching wordt een kwetsbare natte vezellaag van de vorm overgebracht naar een ontvangend oppervlak. Hand Papermaking legt uit dat het uitgelekte vel nog maar weinig natsterkte heeft en dat een geslaagde overdracht afhangt van de velvorming, de afwatering, een gelijkmatig nat ontvangend vilt en voortdurend contact tijdens de kantelbeweging. Hand Papermaking: Couching
Maak voor je volgende proef het ontvangende oppervlak klaar voordat je de vorm optilt. Laat genoeg water weglopen zodat de vezellaag op zijn plek blijft wanneer je de vorm omdraait, en couch vervolgens met één doorlopende kantelbeweging terwijl je contact houdt. Haal de opgetilde vorm weg zodat er geen druppels op het overgebrachte vel vallen. Dit zijn de werkwijzen die Ted Snider in zijn instructies voor couching beschrijft. Couching
Bekijk na de overdracht beide oppervlakken. Is het vel volledig losgekomen? Zitten er nog vezels aan de vorm op de plek waar een opening verscheen? Loopt een lijn langs het punt waar je kantelbeweging stopte? Deze waarnemingen helpen om onvolledig loskomen te onderscheiden van een al aanwezige dunne plek. Pas een al verstoord proefvel niet herhaaldelijk aan; gebruik een vers vel om de volgende verandering te beoordelen.
Welke vlieseline kun je proberen?
Gebruik niet-opstrijkbare vlieseline als uitgangspunt. Papiermaker Helen Hiebert noemt dit een geschikt alternatief voor vilt en geeft de voorkeur aan een extra zware kwaliteit. Ze raadt ook aan om ontvangende materialen ongeveer vijf centimeter groter te knippen dan de papieren vellen. Deze aanbevelingen vormen een praktisch beginpunt, al moet je het oppervlak van het materiaal zelf nog steeds testen. Hand Papermaking: Couching and Felts
Vergelijk een schoon stuk van je huidige vlieseline met een nieuw, zichtbaar gladder proefstuk. Laat de ondersteunende lagen ongewijzigd. Controleer gebruikte doek vóór hergebruik op achtergebleven pulp en kreukels; in de handleiding van Dryad wordt aangeraden couching-vilten af en toe te wassen en de apparatuur tussen partijen schoon te maken. Make Your Own Paper
Kies het proefstuk op basis van de afwerking die je wilt. Een lichte textielafdruk kan goed passen bij decoratief papier, terwijl een schrijfoppervlak mogelijk minder uitgesproken textuur vereist. Overstappen op wolvilt leidt niet automatisch tot een gladder oppervlak: Hand Papermaking beschrijft wolvilt als ruwer dan vlieseline. Couching and Drying Surfaces
Hoe kun je de oorzaak met één kleine proef achterhalen?
Gebruik de volgende vergelijking als voorgestelde proef om problemen op te sporen, niet als een beschrijving van een resultaat. Maak kleine vellen van één partij pulp en houd de beoogde dikte, vorm, ondersteuning, persing en droogopstelling zo veel mogelijk gelijk.
- Bepaal de uitgangssituatie. Maak twee vellen met je huidige vlieseline. Noteer de defecten terwijl elk vel op de vorm ligt, direct na het couching en na het losmaken.
- Verander alleen de doek. Maak nog twee vellen met het gladdere vergelijkingsmateriaal.
- Houd de oriëntatie bij. Schets in je aantekeningen de oriëntatie van vorm en doek. Vergelijk de plaats en richting van terugkerende markeringen.
- Vergelijk dezelfde soorten defecten. Tel openingen apart van ondiepe afdrukken en doorschijnende plekken.
- Herhaal de bruikbare verandering. Als een proefvel beter is, maak dan nog een vel onder dezelfde omstandigheden voordat je iets anders verandert.
Interpreteer de vergelijking voorzichtig. Markeringen die vóór het couching aanwezig zijn, wijzen op de vorm en de velvorming. Een patroon dat met de doek verandert, wijst op contacttextuur. Openingen die pas tijdens het losmaken verschijnen, wijzen op het loskomen. Als de resultaten onvoorspelbaar variëren, herhaal dan de uitgangsproef in plaats van één beter vel als bewijs te beschouwen.
Controleer het drogen apart als het vel er na het couching goed uitziet. Ook het droogoppervlak beïnvloedt de uiteindelijke textuur; bij stapeldrogen tussen absorberende materialen moeten die materialen periodiek worden vervangen door droge exemplaren. Houd deze fase tijdens de vergelijking van de doeken gelijk, zodat er geen tweede variabele bijkomt. Hand Papermaking: Couching and Drying Surfaces
De nuttigste volgende stap is vaststellen wanneer het defect voor het eerst zichtbaar wordt. Bekijk de vezellaag op de vorm, controleer de toestand ervan na de overdracht en bekijk wat er na het losmaken op de doek achterblijft. Aan de hand daarvan kun je bepalen of je het zeef moet schoonmaken, de velvorming moet verbeteren, de vlieseline moet gladstrijken of vervangen, of de overdracht moet aanpassen, terwijl je de handgeschepte textuur behoudt die je mooi vindt.
Bronnen
- FAQ’s — Arnold Grummer’s Paper Making
- Couching — Hand Papermaking, door Ted Snider
- Couching and Felts — Hand Papermaking, door Helen Hiebert
- Couching and Drying Surfaces — Hand Papermaking, door Mary Tasillo
- Make Your Own Paper — Dryad Education
- The mystery of gridded paper — Folger Shakespeare Library
