Een aquarelpalet opstellen als je geen tafel hebt

Een palet heeft een min of meer vlak mengoppervlak nodig, maar aquarelpapier heeft een eigen stevige ondergrond nodig. Een schetsboek met harde kaft is de eenvoudigste optie: open het op je schoot en gebruik de kaft als ondergrond. Klem of plak losse vellen op een lichte plank. Ook de plein-air-checklist van een aquarelvereniging adviseert papier dat op een hard oppervlak is geklemd of geplakt, en noemt een palet, waterbakje en keukenpapier als basisbenodigdheden. Brevard Watercolor Society: Plein Air

Als je geen plank hebt, kun je een stevige klembord, een schone kunststof snijplank of een stevig schootbureau gebruiken. Handige eigenschappen zijn een vlak oppervlak, voldoende ruimte voor het papier en randen waaraan het vel niet blijft haken. Houd de ondergrond op je bovenbenen in plaats van op één knie; als hij wiebelt wanneer je beweegt, gebruik dan kleiner papier of ga op een stabielere stoel zitten. Losse vellen moeten worden vastgeklemd of vastgeplakt, terwijl een aquarelblok of schetsboek al aan een of meer randen is bevestigd.

Zie de ondergrond voor het papier en die voor het palet als twee aparte functies. Als je het palet op dezelfde plank zet, is alles makkelijker mee te nemen, maar blijft er minder ruimte over en neemt de kans toe dat er water op het schilderij komt. Voor een snelle schets is een klein palet naast het schetsboek meestal beter te beheersen dan een grote gecombineerde plank.

Een compact vouwpalet of verfdoosje met deksel is praktisch, omdat de napjes erin zitten tijdens het vervoer en de geopende deksel ruimte biedt om kleuren te mengen. Controleer of het goed sluit en vlak open kan liggen zonder op je vingers dicht te klappen. Heeft je palet een gladde onderkant, leg het dan op een opgevouwen doek of antislipmatje om schuiven tegen te gaan. Vertrouw niet op een bakje dat op een aflopende dij balanceert.

Een lichte plank kan ook een klein palet dragen. Kunstenaar Jennie Kessinger beschrijft een draagbare opstelling met een stuk golfplastic, een papierklem om een palet te bevestigen, een klein waterflesje en een doek of tissue die eronder wordt vastgehouden. Dat voorbeeld laat zien hoe je palet en water tijdens het schetsen buiten de deur bij de hand kunt houden; pas de grootte en materialen aan aan wat je al hebt. Jennie Kessinger: New Portable Watercolor Palette

Gebruik voor een opstelling zonder aankopen een klein wit kunststof deksel of ondiep bord als mengoppervlak, maar alleen als het stevig op de plank of op je schoot naast het papier kan liggen. Een keramisch bord heeft een handig vlak mengoppervlak, maar door het gewicht en de harde randen kan het lastig te balanceren zijn. Als het verschuift wanneer je een penseel pakt, stap dan over op een kleiner palet met deksel of zet het vast op de plank. Een betrouwbaar palet kun je tijdens het schilderen laten liggen, in plaats van het voortdurend vast te moeten houden.

Leg de ondergrond voor je schilderij midden op je schoot. Zet het palet aan de kant van je dominante hand, dichtbij genoeg om erbij te kunnen zonder over het natte papier te leunen. Zet het waterbakje net voorbij het palet of aan de kant van je niet-schilderende hand als dat de kans verkleint dat het omvalt. Houd de andere kant van het papier vrij, zodat je mouw, penseel en hand niet over natte verf vegen.

De precieze indeling hangt af van welke hand het penseel vasthoudt en hoe je zit. In haar advies voor een aquarelopstelling raadt Renee Walden aan veelgebruikte spullen binnen handbereik te houden en ze zo neer te zetten dat een penseel met verf niet over het schilderij hoeft te gaan; de pagina plaatst het palet en water rechts voor rechtshandige schilders en stelt voor die indeling om te keren voor linkshandigen. Renee Walden: Watercolour Materials and Studio Setup. Gebruik dit op schoot als uitgangspunt, niet als regel: je houding en de stabiliteit van de ondergrond zijn belangrijker dan het volgen van een schema.

Leg een opgevouwen stuk keukenpapier of een klein doekje binnen bereik van je niet-schilderende hand. Gebruik het om een penseel na het spoelen af te deppen, een druppel weg te vegen of een gemengde kleur op kladpapier te testen. Leg de doek niet onder het waterbakje als die het bakje kan laten wiebelen. Leg penselen tussen de streken horizontaal op de doek of plank, in plaats van een nat penseel neer te leggen op een plek waar het op het papier kan rollen.

Water is bij een opstelling zonder tafel het onderdeel dat het makkelijkst morst. Kies een klein kopje of potje met een brede bodem dat niet snel omvalt, en vul het maar gedeeltelijk. Als je zittend schildert, zet het dan op een vlak deel van de plank of op de grond naast je stoel, niet op een ongelijke knie. In de beginnersgids van Daniel Smith wordt ook een waterbakje aangeraden dat niet snel omvalt, en wordt beschreven hoe je aparte bakjes kunt gebruiken voor de eerste spoeling en voor schoner water. DANIEL SMITH: Watercolor for Beginners

Met twee bakjes houd je spoelwater gescheiden van schoner mengwater, maar ze voegen gewicht toe en nemen ruimte in. Gebruik voor een korte schets één klein bakje en ververs het water zodra het zichtbaar troebel wordt. Neem je er toch twee mee, kies dan voor kleine, stabiele bakjes en zet ze zo neer dat ze niet naar je papier kunnen rollen of omvallen. Een waterpenseel kan de noodzaak van een kopje verminderen, maar je hebt nog steeds een manier nodig om de punt schoon te maken of af te deppen, en wat schoon water om mee te mengen.

Houd een drinkbeker ergens anders dan het verfwater. Zo voorkom je eenvoudig dat je ze door elkaar haalt terwijl je aandacht bij het schilderen is. Controleer voordat je begint of het kopje vlak staat en of je penseel erbij kan zonder dat je arm over het papier gaat.

Ga eerst zitten in de houding waarin je wilt schilderen en leg de ondergrond voor het papier op je schoot. Pas je houding en de ondergrond aan totdat het papier stabiel blijft wanneer je je penseelhand optilt en laat zakken. Als los papier verschuift, zet het dan met klemmen of tape vast voordat je water toevoegt.

Zet vervolgens het palet naast het papier, aan de kant van je dominante hand. Leg de doek binnen handbereik en zet het waterbakje daarna neer op een vlakke plek, uit de buurt van het papier. Leg alleen de penselen en kleuren klaar die je wilt gebruiken; een overvolle opstelling op schoot is lastiger te beheersen dan een kleine, doordachte opstelling.

Doe voordat je gaat schilderen een proefronde zonder verf: pak elke kleur, doop of bevochtig een penseel, dep het af en leg het terug op zijn plek. Test daarna met schoon water. Maak het penseel licht nat, ga ermee van het water naar het palet en controleer of je hand over het vel gaat of het palet verschuift. Pas de indeling aan terwijl alles nog schoon is. Deze korte controle volgt hetzelfde praktische principe als een stevige plein-air-opstelling: de uitrusting moet tijdens het gebruik stabiel blijven. De buitenopstelling van kunstenaar Paul Jackson gebruikt bijvoorbeeld een stevige plank en bevestigt het palet met klittenband om te voorkomen dat het eraf wordt gestoten. Paul Jackson: Plein Air Setup

Houd op een bankje het papier op je schoot en zet het water op vlakke grond naast je voeten als de zitting smal is. Ga op de vloer zitten met de plank op je benen en leg je spullen op een stevig oppervlak naast je, zoals een lage doos. Kies buiten een plek waar de zon niet rechtstreeks op het papier of de verf schijnt; de Brevard Watercolor Society noemt dit ook als aandachtspunt voor plein air en raadt aan rekening te houden met het comfort in de omstandigheden. Brevard Watercolor Society: Plein Air

Probeer bij een staande opstelling geen open palet en waterbeker in één hand te balanceren terwijl je met de andere schildert. Gebruik een plank of compacte schildersezel die het papier ondersteunt, en zet het palet daarop vast of houd het in een hand die stil kan blijven. Een speciaal gemaakte buitenplank met paletbevestiging en bekerhouders is een uitgebreider voorbeeld, beschreven door Paul Jackson; dit laat zien waarom het handig is bakjes vast te zetten, al is een eenvoudige schootplank voldoende voor een kleine schets. Paul Jackson: Plein Air Setup

Als het palet schuift, leg er dan een antisliplaag onder of verplaats het naar een bredere, vlakkere plank. Als het waterbakje wiebelt, gebruik dan een breder bakje, vul het minder ver of zet het op de grond. Als je voor het water over het schilderij moet leunen, verplaats het dan voordat je begint. Voelt je schoot vol, haal dan gereedschap weg in plaats van spullen rond de pagina te stapelen.

Een opstelling zonder tafel heeft beperkingen: ze is vooral geschikt voor een kleine schets, een korte sessie of een compacte set materialen. Grote vellen, meerdere waterpotten en brede wassingen vragen om een stabielere ondergrond en meer werkruimte. De benodigdhedenlijst van een aquarelvereniging bevat een stoel, hard oppervlak, palet, water en keukenpapier; je kunt die aanpassen aan de grootte van je project. Brevard Watercolor Society: Plein Air

De eenvoudigste betrouwbare opstelling bestaat uit een ondersteund schetsboek of een vastgeklemd vel, een klein palet aan de kant van je dominante hand, één stabiel waterbakje en een doek binnen handbereik. Zet alles klaar, test elke beweging met schoon water en begin pas wanneer papier en palet samen stabiel blijven liggen.