Yapıştırıcı Kullanmadan Ters Piyano Menteşeli Ciltlemeye Değiştirilebilir Kapaklar Nasıl Takılır

Ters piyano menteşeli ciltleme, imza adı verilen katlanmış sayfa bölümlerini bir akordeon şeride bağlar. Akordeon kıvrımları imzalardaki yarıklardan geçer; sayfaları tutmak için bu kıvrımların içinden ayrı kâğıt veya karton şeritler geçirilir. Alisa Golden bu yapıyı Instructions: A Book Structure from Australia başlıklı çalışmasında gösteriyor.

İç tutucu şeritler ile kapak bağlantısı farklı işlevler görür. Kapağı değiştirirken tutucu şeritleri yerinde bırakın; yalnızca kapağa bağlı dış kulakçığı serbest bırakın. Bu değiştirme sırası yapının kendisinden kaynaklanır: kapak kilidine ulaşmak için sayfa bölümlerini sökmek gerekmez.

Bu projede iki ayrı karton kapak kullanın. Dış kulakçıkları yapıştırılmış mevcut bir kitabı farklı bir başlangıç durumu olarak değerlendirin: aşağıdaki talimatlarda akordeonun iki ucunun da serbest ve kilitleri oluşturacak kadar uzun olduğu varsayılır. Kısa veya önceden takılmış bir kulakçık varsa, bu yöntemi uygulamak için önce sırt düzenlemesinin değiştirilmesi gerekir.

Birleştirilmiş metin bloğunu, uç kulakçıkları henüz kullanılmamış akordeon sırtı, iki parça kapak kartonunu, artık kâğıdı, kalemi, cetveli, kemik katlama aletini ve kullandığınız kâğıt kesme araçlarıyla kesim matını hazırlayın. Golden’ın ciltleme talimatlarında akordeon için hafif ile orta ağırlıkta kâğıt, tutucu şeritler içinse daha ağır kâğıt veya karton belirtiliyor; küçük bir model için bu malzeme rollerini başlangıç noktası olarak kullanın. Malzeme ve birleştirme talimatlarına bakın.

Dekoratif kartonu kesmeden önce aşağıdaki ölçüleri bir çalışma kâğıdına kaydedin:

Ölçü	Kaydedilecek bilgi
Kapalı metin bloğunun boyutu	Birleştirilmiş sayfaların yüksekliği ve genişliği
Önerilen kapak boyutu	Taşma payı dahil seçtiğiniz yükseklik ve genişlik
Akordeon şerit yüksekliği	Kapak yarığının uzunluğunu belirleyen ölçü
Kullanılabilir uç kulakçık uzunluğu	Her serbest ucu ayrı ayrı ölçün
Takma konumu	Kapağın sırt kenarından ilk yarığa olan mesafe
Yarık aralığı	Paralel iki yarık arasındaki mesafe

Kapak kartonunu, gerçek malzemeden bir artık parçasıyla bağlantıyı deneyerek seçin. Kâğıt maket, geçirilecek yolu gösterir; ancak karton numunesi, kıvrımlarınızın ve yarıklarınızın seçilen kalınlığa uygun olup olmadığını ortaya koyar. Yedek kapakların aynı uyumu sağlayabilmesi için malzeme türünü de ölçülerle birlikte kaydedin.

Şeridin tamamını katlamadan önce sırtı planlayın. Carol DuBosch’un Flat Style Australian Reverse Piano Hinge el broşürü, toplam sırt uzunluğunu sayfa birimi sayısının tam çift kat genişliğiyle çarpımına iki kapak kulakçığının eklenmesiyle ifade ediyor. Zarf kitap örneğinde 1,5 inçlik sekiz çift kat kullanılıyor ve iki kulakçık için 2 inç eklenerek 14 inçlik bir şerit elde ediliyor.

Bu örnek hesaplama yöntemini açıklıyor, ancak kulakçık payı burada anlatılan katlanmış kapak kilidi için kesin bir ölçü değil. Orta akordeon bölümünü ve iki takma ucunu ayrı ayrı hesaplayın.

Üç imzalı örnek bir model düşünelim: her imza, şerit uzunluğundan 24 mm kullanan bir çift kat gerektiriyor olsun. Orta bölüm 3 × 24 = 72 mm ister. Tam boy kapak maketiniz her takma için 50 mm gerektiğini gösterirse, toplam uzunluk 72 + 50 + 50 = 172 mm olur. Bunlar açıklayıcı varsayımlardır; denenmiş ölçüler veya evrensel bir kesim şablonu değildir.

Orta bölüm ile ayrılan uçların sınırlarını işaretleyin. Son şeridi kesmeden önce hesabı kâğıt üzerinde kontrol edin. Böylece tasarımı kolayca değiştirebilirsiniz: kapak bağlantısını değiştirirken akordeonun ne kadar malzeme kullanacağını tahmin etmeniz gerekmez.

Aşağıdaki yönlendirmeyi tutarlı biçimde kullanın: A, sırt kenarına daha yakın olan yarıktır; B ise ağız kenarına daha yakın olan yarıktır. Her iki yarığı da sırta paralel ve şeritle hizalı tutun.

1. Orta bölümü katlamadan önce akordeonun uç kısımlarını ayırın.
2. Kapağı yerleştirin ve A ile B konumlarına karşılık gelen yarıkları işaretleyin.
3. Serbest kulakçığı kapağın dış yüzünden geçirip A’dan içeri, ardından B’den dışarı çıkarın.
4. Dışarı çıkan ucu, B ile A arasındaki köprünün üzerinden geriye doğru katlayın.
5. Ucunu A yarığına sıkıştırın. Yan kenarlarını açılı kesmek, ucun içeri girmesini kolaylaştırır.
6. Diğer kapak için de aynı işlemi yapın; iç ve dış yüzlerin yönünü kontrol edin.

Geri dönen panel, yarıklar arasındaki aralığa uygun olmalıdır. Byopia Press, ön katlama ve yarıkların birbirine uygun yerleştirilmesini açıklıyor; fotoğraflarda şeridin nasıl geçirildiği ve kilidin tamamlanmış hâli gösteriliyor. İlk numuneyi hazırlarken orijinal yapım adımlarına başvurun.

Geçirmeye başlamadan önce artık kapakların iç yüzünü etiketleyin. Her iki bağlantı da çalıştıktan sonra ön ve arka kapakları birbirinden bağımsız ölçmek yerine, işe yarayan konumları son kartona aktarın.

Yapıya dayalı bir atölye kontrolü olarak aşağıdaki tanılama sırasını kullanın. Bu, kesin bir tolerans çizelgesi değil, neyin ayarlanması gerektiğini bulmaya yarayan bir yöntemdir.

Gözlem	Bir şeyi değiştirmeden önce kontrol edin
Kulakçık içinden geçmiyor	Yarık uzunluğunu şerit yüksekliğiyle karşılaştırın ve yarığın tamamen kesildiğini doğrulayın
Geri dönen panelde potluk oluşuyor	Kıvrımlar arasındaki mesafeyi A ile B arasındaki aralıkla karşılaştırın
Uç zar zor tutunuyor	Artık modelde ayrılan uç uzunluğunu yeniden değerlendirin
Kapak açılı duruyor	Yarık hizasını ve kapağın metin bloğuna göre konumunu kontrol edin
Kapak rahat açılmıyor	Kitap açık ve kapalıyken takma konumunu kontrol edin

Her seferinde tek bir ölçüyü değiştirin ve yaptığınız değişikliği numune üzerinde işaretleyin. Aksi hâlde ikinci deneme başarılı olsa bile hangi ayarın işe yaradığından emin olamayabilirsiniz. Süslemeli sürüme geçmeden önce kapağı tamamen açıp kapatın, ardından numune kapağı çıkarıp yeniden takın.

Kitabın genel biçimini de inceleyin. Byopia Press, iç kulakçıkların ters piyano menteşeli kitabın sırtta ağız kenarına göre daha kalın olmasına yol açabileceğini, özellikle de kalın kitaplarda bunun daha belirgin olduğunu belirtiyor. Kapak hizasını değerlendirirken bu mevcut biçimi göz önünde bulundurun; bağlantı tek başına metin bloğunun kalınlığını eşitleyemez. Revisiting the Australian Reverse Piano Hinge Binding başlıklı yazıya bakın.

Takma sırasını tersine uygulayın: sıkıştırılmış ucu A’dan nazikçe çıkarın, geri dönen paneli açın, ucu B’den geri çekin, ardından A’dan çıkarın. Serbest bıraktığınız katmanı görebilmek için çalışırken akordeon ucunu destekleyin. Bu çıkarma işlemi belgelenen geçirme yönteminin tersidir.

Uyumu tatmin ediciyse, çıkarılan kapağı yalnızca konum şablonu olarak kullanın. Kesmeden önce yeni kapağın iç yüzünü, sırt kenarını ve yarık uçlarını işaretleyin. Karton kalınlığı farklıysa yeni bir malzeme numunesi hazırlayın; dış hatların aynı olması uyumun da aynı olacağını göstermez.

İşe yarayan artık modeli ve kısa ölçü notunu kitap yapım malzemelerinizle birlikte saklayın. Yararlı bir kayıtta kapak ölçüleri, yarık uzunluğu, yarık aralığı, takma konumu, kulakçık uzunluğu ve malzeme türü yer alır. Böylece ilk bağlantı, ileride yeni kapaklar yapmak için tekrarlanabilir bir şablona dönüşür.

Görünür tasarımı değiştirirken bağlantı geometrisini aynı tutun. Sırt tarafındaki bağlantı mevcut kulakçıklara uyduğu sürece kapak rengi, basılı görsel ve genel dış hat değişebilir. Geçirilen şerit tasarımın bilinçli bir parçası hâline gelsin diye süslemeleri yerleştirmeden önce yarık konumlarını işaretleyin.

Bitirirken iki kapağı birlikte kontrol edin: kenarları istediğiniz gibi durmalı, sıkıştırılan uçların her birine erişilebilmeli ve kilit yerinden çıkmadan kitap sayfa bölümlerinin arasında açılabilmelidir. Artık kâğıt şablon bu kontrolleri geçtikten sonra, farklı bir görünüm istediğinizde yeni kapak yapmak için kullanışlı bir başvuru kaynağınız olur.

• Avustralya Ters Piyano Menteşeli Ciltleme için Yapıştırıcısız Kapak — Byopia Press
• Instructions: A Book Structure from Australia — Making Handmade Books
• Flat Style Australian Reverse Piano Hinge — Carol DuBosch, 2024, Escribiente’de yayımlandı
• Avustralya Ters Piyano Menteşeli Ciltlemeyi Yeniden Ele Almak — Byopia Press