Çağdaş Kaynakları Sonraki Yorumlardan İki Zaman Çizelgesi ile Ayırın

Web sayfasına değil, materyale tarih verin

Materyalin bizzat oluşturulduğu an ile başlayın. Olay tarihini, oluşturulma tarihini, ilk dolaşımı, arşiv edinimini ve dijitalleştirme tarihini ayrı alanlara kaydedin. Bu yıl yüklenen bir tarama, bir yüzyıl önce yazılmış bir mektubun kopyası olabilir; yanındaki katalog notu ise modern bir açıklamadır. Materyal tarihsizse, “üçüncü satırda bahsedilen toplantıdan sonra” gibi dürüst bir aralık kullanın ve bu çıkarımı görünür kılın.

Bu ayrım tek bir makale içerisinde de geçerlidir. Sonradan yazılmış bir deneme; çağdaş bir fotoğrafı bünyesinde barındırabilir, bir anıdan alıntı yapabilir ve revize edilmiş bir katalog kaydına bağlantı verebilir. Bu bileşenler, denemenin yayın tarihini devralmaz. İddialarını karşılaştırmadan önce ana metni ve içerdiği her bir kaynağı ayrı ayrı ele alın.

Her kaynak türüne bir rol atayın

Bir katılımcının tuttuğu çağdaş kayıt; eylemleri, kelime dağarcığını ve o kişinin bilgisinin sınırlarını gösterebilir. Çağdaş bir gözlemci farklı bir bakış açısı sunar ancak yalnızca tek bir yeri görmüş olabilir. Bir anı, katılımcının anılarını muhafaza ederken aynı zamanda sonraki sonuçlar ve kamuya mal olmuş anlatılar öğrenildikten sonra kaleme alınmıştır. Bir katalog açıklaması, bir koleksiyonun yerini bulmaya ve onu oluşturan kişiyi veya tarih aralığını anlamaya yardımcı olur; başlı başına bir görgü tanıklığı değildir.

Sonraki akademik çalışmalar dağınık durumdaki arşivleri karşılaştırabilir, kayıtları tarihsel bağlama oturtabilir ve yorumların neden farklılaştığını açıklayabilir. Popüler anlatımlar yeni bir okuyucuya yol gösterebilir, ancak değerleri kanıta giden yolun görünür kalıp kalmamasına bağlıdır. Bunlar hiyerarşik sıralamalar değil, işlevlerdir. Bir kararın tam metnini tespit etmek için gereken kaynak ile onun uzun vadeli sonuçlarını anlamak için gereken kaynak farklı olabilir.

Hüküm vermeden önce bir kaynak rolü tablosu oluşturun

Her materyale bir satır ayırın. Yararlı sütunlar şunlardır: oluşturulma tarihi, oluşturan kişi ve konumu, olaya yakınlığı, hedef kitlesi, amacı, doğrudan gözlem, aktarılan bilgi, sonradan edinilen bilgilerin olası etkisi, saklama yeri ve versiyon, desteklenen iddia ve desteklenmeyen iddia. İşe doğrudan tek bir “güvenilir/güvenilmez” puanı vererek başlamaktan kaçının. Bir kaynak dar kapsamlı bir soru için güçlü, başka bir soru için zayıf olabilir.

Örneğin, resmi bir tutanak gündemi ve kayda geçen kararı ortaya koyabilir ancak odadaki her konuşmayı içermeyebilir. Sonradan yazılmış bir monografi, bir katılımcının niyetinin ne olduğunu doğrudan kanıtlayamaz; ancak birkaç arşivde tutulan kayıtları birbirine bağlayabilir. Bu tablo, söz konusu farklı kanıt işlevlerini belirginleştirir.

Oluşturanın konumunu ve hedef kitlesini kontrol edin

Oluşturan kişinin olaya katılıp katılmadığını, tanık olup olmadığını, bir rapor alıp almadığını veya bir kurum adına yazıp yazmadığını sorgulayın. O kişinin hangi mekanlara, dillere, kişilere ve belgelere erişimi vardı? Ardından beklenen okuyucu kitlesini belirleyin. Özel bir günlük, bir üst makama sunulan rapor, bir aile mektubu ve halka açık bir konuşma; ayrıntı, ölçülülük, ikna veya sessiz kalma konusunda farklı saikler doğurur.

İki çağdaş anlatı çeliştiğinde, ikisine de “birincil” etiketini yapıştırıp incelemeyi bırakmayın. Bakış açısını, kaydetmeden önceki gecikmeyi, mesleki görevi, bilgi kaynağını ve hedeflenen etkiyi karşılaştırın. Çelişki; kısmi ama samimi görüşleri, seçici bir sunumu veya farklı soruları yansıtıyor olabilir. Bu farklılığı, bağımsız bir konumdaki üçüncü bir materyali arama gerekçesine dönüştürün.

Muhafaza zincirini, basımları, kısaltmaları ve çevirileri takip edin

Ekrandaki versiyondan geriye doğru çalışın. Karşınızdaki orijinalin bir görüntüsü mü, bir transkript mi, edisyon kritik mi, seçilmiş bir alıntı mı, bir çeviri mi, yoksa başka bir yazardan kopyalanmış bir alıntı mı? Saklama yerini, koleksiyonu, seriyi, kutu veya klasörü, sayfayı ve görsel numarasını not edin. Basel Üniversitesi'nin kaynak analizi kılavuzu, bir kaynağın orijinal olarak mı yoksa transkripsiyon olarak mı günümüze ulaştığını, aktarım sırasında değişip değişmediğini ve nerelerde muhafaza edildiğini özel olarak sorgular.

Bir çeviri söz konusu olduğunda çevirmeni, temel alınan metni, yayın tarihini, çıkarılan kısımları, editör parantezlerini ve orijinal metnin kontrol edilip edilemeyeceğini not edin. Modern başlıklar, noktalama işaretleri veya paragraf ayrımları editör eklemeleri olabilir. Yalnızca kısaltılmış bir çeviri mevcutsa, metni oluşturanın yazdığı her şeye doğrudan erişiminiz olduğunu iddia etmek yerine “bu basım şunu sunmaktadır” şeklinde belirtin.

Bir olay zaman çizelgesi ve bir yorum zaman çizelgesi çizin

Olay zaman çizelgesine tartışmalı olayları ve her anın yakınında oluşturulmuş kayıtları yerleştirin. Oluşturan kişinin henüz bilemeyeceği gelecekteki sonuçlar için küçük bir “henüz bilinemez” notu ekleyin. Yorum oluşumu zaman çizelgesine ise anıların yazılışını, arşivlerin açılışını, katalog revizyonlarını, önemli araştırmaları, çevirileri, belgeselleri ve popüler makaleleri yerleştirin. Her iki çizgiyi kaynak tanımlayıcıları ile birbirine bağlayın.

Bu iki çizgili yaklaşım, bu makalenin sunduğu pratik katkıdır. Bir argümanın bir koleksiyon açıldıktan sonra ortaya çıktığını, bir anı yazarının yazmadan önce kamuoyunda kabul görmüş bir anlatıyla karşılaşmış olabileceğini veya yakın tarihli bir web sayfası tarihinin yalnızca bir bakımdan ibaret olduğunu gösterebilir. Hangi yorumun galip geleceğine karar vermez. Sonradan edinilen bilgilerin ve yeni kanıtların tartışmaya tam olarak ne zaman dahil olduğunu belirler.

Olguyu, konumu, sessizliği ve uyuşmazlığı birbirinden ayırın

Olgu sütununa yalnızca doğrudan desteklenen dar kapsamlı ifadeleri koyun ve bir sayfa, paragraf veya görsel referansı ekleyin. Konum sütununa etiketleri, değerlendirmeleri, atfedilen niyetleri ve nedensellik belirten dili kaydedin. Sessizlik sütununa neyin eksik olduğunu ve neden orada olmasını beklediğinizi not edin. Uyuşmazlık sütununa ise yorumların nerede ayrıldığını belirtin: kaynak kapsamı, kelime anlamı, kronoloji, temsil kabiliyeti veya nedensellik bağı.

Sessizlik, kendi başına kanıt sayılmaz. Eksik bir içerik bir eylemin gerçekleşmediği anlamına gelebileceği gibi, kaydeden kişinin bunu görmediği, belge türünün bunu kaydetmediği, bir editörün bunu çıkardığı veya kaydın günümüze ulaşmadığı anlamına da gelebilir. Bir eksikliğe sınırlı bir ağırlık vermeden önce, aynı serideki genel teamülleri ve eksiksizlik durumunu karşılaştırın.

Alıntı kapsamını denetleyin ve kanıt sınırında durun

Tekrarlanan her iddia için tam olarak neyin alıntılandığını tespit edin: tek bir ifade mi, bir paragraf mı, tam bir kayıt mı, yoksa birkaç materyalin sentezi mi? Alıntının öncesini ve sonrasını okuyun. Bir anlatımın “muhtemelen” ifadesini kesinliğe dönüştürüp dönüştürmediğini, bir çevirinin dili sertleştirip sertleştirmediğini ve bir çalışmanın karşıt kayıtları ele alıp almadığını kontrol edin. Kongre Kütüphanesi, gözlemden soru sormaya ve daha derin incelemeye geçmeyi önerir; ABD Ulusal Arşivleri ise bakış açısı ve önyargının kanıtı otomatik olarak geçersiz kılmadan onu etkilediğini açıklar.

Süreç sonunda kesin bir hüküm yerine geçici bir bilanço çıkarın: karşılıklı olarak desteklenen olgular, belirli bir konuma bağlı yorumlar, açıklanamayan sessizlikler, versiyon veya çeviri boşlukları ve bundan sonra ihtiyaç duyulan kaynak. Orijinal metin mevcut değilse, alıntı sınırları tespit edilemiyorsa veya muhafaza zinciri belirsizse, o noktayı bir durma koşulu olarak işaretleyin. Bu yöntem, sıradan okuyucuların belirli bir tarihsel tartışmayı onlar adına karara bağlamadan, neyin tartışmalı kalmaya devam ettiğini tanımlamalarına yardımcı olur.

Bu konuyu keşfetmeye devam et