İnce Kitap Sonu Kâğıtlarını Kırışıklık veya Görünür Sırt Astarlama Çıkıntıları Olmadan Yapıştırma

İç kapak kâğıdı, iç kapak tahtasını örter; karşısındaki bağlı olmayan yaprak ise serbest yapraktır. Gaz, bez veya süper olarak da adlandırılan mull, metin bloğunun sırtına tutturulan ve iç kapak kâğıtlarının altına uzanan açık dokulu takviyedir. Bu ayrımlar önemlidir; çünkü sırta yakın bir çizginin kaynağı kâğıdın altı olabilir. Dartmouth College Library, Simple Book Repair Manual.

Yapıştırıcı sürmeden önce, kitap sonu kâğıdınızdan ayırdığınız bir parçayı hazırlanmış tahtanın üzerine koyun ve yandan gelen ışık altında inceleyin. Serbest yaprağın üzerinden astarın kenarını parmağınızla yoklayın. Aşağıdaki tanılama sıralaması, aşağıda ele alınan kâğıt hareketi ve tahta yüzeyini düzleme ilkelerinin uygulamaya yönelik bir sentezidir.

Gözlem	Olası açıklama	Sonraki adım
Mull veya başka bir astarın kenarı boyunca düz, kabarık bir çizgi uzanıyor	Altta bir kalınlık geçişi var	Yapıştırmadan önce çevresindeki yüzeyi düzleyin
Yapıştırıcı sürüldükten sonra geniş dalgalanmalar oluşuyor	Kâğıt genleşmiş veya eşit olmayan biçimde ıslanmış	Artıklarda lif yönünü ve yapıştırıcı sürme yöntemini deneyin
Bir bölgede gevşek, kubbe biçimli bir kabarıklık oluşuyor	Temas tamamlanmamış veya hava hapsolmuş	Yapıştırıcı hâlâ çalışılabilir durumdayken yerleşimi ve yapışmayı kontrol edin
Kapak kapanınca bir kırışık oluşuyor	Menteşe uyumunun veya yerleşimin kontrol edilmesi gerekiyor	İkinci tarafı yapıştırmadan önce kapatma hareketini prova edin

Önce neyi inceleyeceğinize karar vermek için bu tabloyu kullanın. Görünüş tek başına nedeni belirlemez: mümkün olduğunda açıkta kalan alt yüzeyi kontrol edin.

İnce kitap sonu kâğıtları, yapıştırma sırasında verilen neme duyarlıdır. Roberts ve Etherington’ın Bookbinding and the Conservation of Books adlı eseri, ince yaprakların ıslandığında şişebileceğini, kururken çekebileceğini ve yapıştırıcının kâğıdın arka yüzüne sızabileceğini açıklar. Ayrıca liflerin ciltleme kenarına paralel olmasını belirtir: lif yönü buna dik olan kitap sonu kâğıtları, cilde alınırken bağlı kenarları boyunca büzüşüp kırışabilir. Roberts and Etherington, “Endpapers”.

Kâğıdı kullanmadan önce yönünü kontrol edin. Bir kesik parçada, birbirine dik iki yönde hafifçe bükerek karşılaştırma yapın; bunu ön değerlendirme olarak kullanın, ardından kâğıt tedarikçisinin lif yönü bilgisini veya atık malzemede daha kesin bir testi esas alarak doğrulayın. Lifleri, tamamlanmış kitabın başından kuyruğuna doğru uzanacak şekilde yerleştirin.

Kitapta kullanmayı planladığınız kâğıt, tahta, astar malzemesi, yapıştırıcı ve pres düzenini kullanarak küçük bir deneme yapın. Deneme parçasına bir astar kenarı da ekleyin. Yalnızca çıplak tahta üzerinde yapılan deneme, bu kenarın görünür kalıp kalmayacağını göstermez.

Kuruyan deneme parçasını kırışıklık, yapıştırıcı izi, yüzey dokusu ve astar sınırının görünürlüğü açısından değerlendirin. Başarısız olursa her seferinde tek bir değişkeni değiştirin. Örneğin, kâğıt ve alt yüzeyi aynı tutarak iki farklı yapıştırıcı uygulamasını karşılaştırın. Böylece deneme, yalnızca yeni bir örnek üretmekle kalmaz, yöntem seçmenize de yardımcı olur.

Tahtayı kurumuş yapıştırıcı birikintileri, gevşek iplikler, katlanmış takviyeler ve keskin kalınlık farkı oluşturan üst üste binmeler açısından inceleyin. İnce dekoratif kâğıt bir son katman olarak değerlendirilmelidir; altındaki yüzeyi hazırlamak ayrı bir işlemdir.

Tahta dolgusu, yükselti oluşturan kaplama dönüşlerinin kalınlığını dengelemek için bilinen bir yöntemdir. Dieter Räder, Making the Case for the Edelpappband adlı eserinde iç kapak kâğıtları yapıştırılmadan önce bu kalınlığı karşılayacak dolgu yapılmasını ister. Räder, Making the Case for the Edelpappband.

Bir ciltçinin anlatımı, yükseklikleri eşleştirmenin neden önemli olduğunu gösterir. Hannah Brown, deri mafsal ve kaplama dönüşü kalınlıklarının eşit olmadığını anlatır ve devam etmeden önce alçak bölgeye kâğıt ekler. Yaptığı cilt, basit bir bez kapaktan farklıdır; ancak uygulanabilir ilke açıktır: son kâğıdın altındaki yükseklik farkını giderin. Hannah Brown, Rebecca Edition Run Part Five: Leather Joints, Infilling and Edge-to-edge Doublures.

Astarlamanın uzantısından kaynaklanan bir çıkıntıda, bu düzleme ilkesini dikkatle uygulayın: zaten yükselmiş şeridin üzerine bindirmek yerine, alt tahta bölgesine uygun kâğıt yerleştirin. Bunu deneme amaçlı kuru olarak yerleştirin ve sınırını serbest bir kitap sonu kâğıdı örneğiyle kontrol edin. Amaç, dolgu kenarında ikinci bir çıkıntı oluşturmadan kesintisiz bir yüzey elde etmektir.

Sırf görünümü iyileştirmek için yapısal mull’u kesip çıkarmayın. Önerilen dolgu kalın bir yığın oluşturuyor veya menteşenin çalışmasını engelliyorsa devam etmeden önce astarlama düzenini gözden geçirin. Yeni yapıştırılmış düzleme katmanlarını kurumaya bırakın, ardından yüzeyi yeniden kontrol edin.

Metin bloğunu yapıştırıcı kullanmadan kapağa yerleştirin. Konumunu, kapağın görünen kenar paylarını ve kapağın kapanma hareketini kontrol edin. Räder, son montajdan önce kapağın yapıştırıcısız olarak takılıp denenmesini özellikle belirtir. Onun ölçüleri kendi cilt yapısına özgüdür; sizin yapınıza uygun ölçüleri kullanın. Räder, Making the Case for the Edelpappband.

Temiz atık kâğıt, fırça, düz bir katlama kemiği, koruyucu ara kâğıt, pres tahtaları ve ağırlıklar ya da pres hazırlayın. Açık tahtayı, metin bloğundan çekmeden çalışabileceğiniz şekilde destekleyin. Brown’ın anlatımında, iç yüzeyde çalışırken tahtayı düz ve sağlam tutmak için destek bloğu kullanılır. Hannah Brown, Rebecca Edition Run Part Five.

Tek bir tam hareketi prova edin: iç kapak kâğıdını açığa çıkarın, atık kâğıdı yerleştirin, fırçalama hareketini taklit edin, atık kâğıdı çıkarın ve tahtayı yerine kapatın. Kâğıt kuruyken, kullanımı zorlaştıran noktaları giderin.

Atık malzeme denemenizden başarıyla geçen bir ciltleme yapıştırıcısı ve çalışma kıvamı seçin. Tüm ince kâğıtlar için geçerli evrensel bir seyreltme oranı veya bekleme süresi yoktur. Çalışma süreniz, yapıştırıcı tutuşunu kaybetmeden kaplamayı, konumlandırmayı ve düzeltmeyi tamamlamanıza yetecek kadar olmalıdır.

S. J. Vaughn’ın Printing and Bookbinding for Schools adlı eseri, iç kapak kâğıdının altına atık kâğıt yerleştirmeyi, yapıştırıcı sürmeyi, kâğıdı tahtaya oturtmayı ve mafsalı bir katlama kemiğiyle çalışmayı anlatır. Ayrıca kapağın kapanışını kontrol etmeyi ve düzeltme hâlâ mümkünken yanlış yerleştirilmiş bir yaprağı dikkatlice kaldırıp yeniden konumlandırmayı açıklar. Vaughn, Printing and Bookbinding for Schools, “Paste-downs—Bone Folder”.

1. Serbest yaprağı ve metin bloğunu korumak için iç kapak kâğıdının altına yeni bir atık kâğıt yerleştirin.
2. Kenarlar dâhil, kesintisiz ve eşit bir yapıştırıcı tabakası sürün. Kalın fırça izleri bırakmak yerine görünür birikintileri alın.
3. Kirlenmiş atık kâğıdı, görünen kâğıda yapıştırıcı bulaştırmadan çıkarın.
4. Kuru deneme sırasında prova ettiğiniz hareketi kullanarak tahtayı ve iç kapak kâğıdını bir araya getirin. Hizalamayı zorlamak için ön kenarı çekiştirmeyin.
5. Temiz bir koruyucu kâğıdın üzerinden, serbest bir kenara doğru aşamalı olarak nazikçe düzleyin. Basıncı katlama kemiğinin ucuna yoğunlaştırmak yerine geniş yüzeyini kullanın.
6. Kapak kapanırken menteşenin düzgünce oturduğunu kontrol edin. Yerleşimi yalnızca yaprak direnç göstermeden kalkabildiği sürece düzeltin.

Bu kullanım adımları, hassas bir yaprağa uyarlanmış cilde alma yöntemleridir. Düz bir çizgi kalıcıysa tekrar tekrar ovmayın: alt yüzeye ilişkin tanılamaya dönün. Daha fazla parlatma, kalınlık farkını gidermez.

Preslemeden önce karşılıklı yaprakları koruyun. Dartmouth, polyester filmin nem bariyeri olduğunu belirtir; ayrıca kitap presi olmadığında düz tahtalar ve ağırlıklar kullanmayı açıklar. Dartmouth College Library, Simple Book Repair Manual.

Nem bariyeri ile emici kâğıt farklı işler görür. Räder’in cilde alma sıralamasında, iç kapak kâğıdı ile serbest yaprak arasına yerleştirilen karton “çit”, nemin bir kısmını emer ve kaplama dönüşlerinin iz bırakmasını sınırlar. İlk presleme süresinin ardından çitleri değiştirir ve ağırlık altında kurutmaya devam eder. Räder, Making the Case for the Edelpappband.

Denemede uygun olduğu görülen, yapıştırıcınızla uyumlu, temiz ve pürüzsüz bir ara kâğıt kullanın. Kitabı düz pres tahtalarının arasında hizalı tutun. Sırt ve mafsal yapısına uygun presleme düzenini izleyin; uyumu bozacak yeni bir kalın ara malzeme yığını eklemeyin.

İlk kısa presleme, kurutmanın yalnızca bir aşamasıdır. Vaughn’ın talimatları, kitap tamamen kuruyana dek hafifçe preslemeyle tamamlanır. Kısa bir presleme süresini, nemin yapının içinden çıktığının kanıtı saymayın. Vaughn, Printing and Bookbinding for Schools.

Tamamlanmış iç kapak kâğıdını, hazırlık sırasında kullandığınız aynı yandan aydınlatmayla inceleyin. Tahta yüzeyini, astar sınırını, kenarları ve menteşeyi ayrı ayrı kontrol edin. Böylece bir sonraki denemede neyi değiştireceğinizi belirleyebilirsiniz.

Yüzey kırışmış ama alt yüzey düzse lif yönünü, ıslanınca genleşmeyi, kaplama kıvamını ve kullanım biçimini yeniden değerlendirin. Düz bir çıkıntı gömülü astar kenarıyla örtüşüyorsa düzleme işlemini gözden geçirin. Kâğıt kapak hareket edene kadar düzgün kalıyorsa kapağın uyumunu ve menteşe yerleşimini yeniden kontrol edin. Sırf incelemek için kurumuş ince bir iç kapak kâğıdını kaldırmaktan kaçının; gereken düzeltme, bir sonraki cildin hazırlanmasıyla ilgili olabilir.

En etkili kontrol noktası son yaprak yapıştırılmadan öncedir: doğru kapanan bir kuru prova, serbest bir örnek üzerinden dokunulduğunda kesintisiz hissedilen bir tahta yüzeyi ve kâğıdın görünümünü koruyan kurumuş bir yapıştırıcı denemesi. Bu koşullar sağlandığında, yapıştırma kontrollü bir bitirme adımına dönüşür.

• Dartmouth College Library. Simple Book Repair Manual.
• Matt T. Roberts ve Don Etherington. Bookbinding and the Conservation of Books: A Dictionary of Descriptive Terminology, “Endpapers.”
• Dieter Räder. Making the Case for the Edelpappband.
• Hannah Brown. Rebecca Edition Run Part Five: Leather Joints, Infilling and Edge-to-edge Doublures.
• S. J. Vaughn. Printing and Bookbinding for Schools.