Jak przymocować okładki, przewlekając taśmy introligatorskie

Zanim przygotujesz końce taśm przymocowanych do książki, sprawdź nieużywany ścinek. Ustal, czy materiał łatwo rozdziela się na przydatne włókna, czy pozostaje tkanym paskiem o mocnych krawędziach.

Introligator John Jameson rozróżnia tradycyjne taśmy lniane, które przeprowadza się przez ukośne szczeliny wycinane dłutem, oraz taśmy Pliester, które rozdziela się na włókna i przeprowadza przez otwory. W obu rozwiązaniach końce przykleja się do wewnętrznej strony okładek i zakrywa wyklejką. Z jego opisu wynika, że dobór materiału jest punktem wyjścia do przygotowania okładek. John Jameson, „lacing on boards”.

Co widać na ścinku	Odpowiednia metoda
Taśma łatwo rozdziela się na długie włókna	Przygotuj zwężone końce i zastosuj opisaną niżej metodę małych otworów.
Taśma zachowuje tkany splot i mocne krawędzie	Użyj szczelin mieszczących jej pełną szerokość.
Materiał lub konstrukcja nie są pewne	Przygotuj próbkę z kawałka okładki i taśmy, zanim zmienisz książkę.

Próbka to zalecenie redakcyjne wynikające z różnic między tymi sposobami mocowania. Pozwala sprawdzić, czy otwór mieści taśmę i czy gotowe mocowanie leży płasko, zanim przystąpisz do pracy nad obiema okładkami.

Zakończ szycie i nadaj blokowi książki docelowy kształt. Jeśli oprawa obejmuje zaokrąglenie grzbietu i jego przyklepanie, wykonaj te czynności przed dopasowaniem okładek. Praktyczny poradnik Angeli Sutton przedstawia szycie, zaokrąglanie i przyklepywanie grzbietu oraz mocowanie okładek jako kolejne etapy. Angela Sutton, Bookbinding in Pictures.

Przygotuj dopasowane okładki, ołówek, linijkę, szydło, igłę, nożyczki, kość introligatorską, klej, pędzel, materiał ochronny zapobiegający przywieraniu oraz płaskie deski dociskowe z obciążnikami. Miej pod ręką pasujący ścinek taśmy i kawałek tektury introligatorskiej do prób. Przy mocowaniu nienaruszonej taśmy potrzebne będą również narzędzia do wykonania szczelin i zagłębień. Ilustrowany poradnik Molly Brooks opisuje mocowanie z użyciem zagłębionej taśmy lnianej i tektury introligatorskiej. Molly Brooks, The Exposed Tape Binding in 140(ish) Easy Steps.

Oznacz okładki: przednia i tylna, wewnętrzna i zewnętrzna, oraz zaznacz główkę. Te oznaczenia pomogą zachować właściwą orientację, gdy odłożysz okładkę, by nad nią pracować.

Przed zaznaczeniem miejsc na taśmy ustaw każdą okładkę w docelowym położeniu zamkniętym. Sprawdź jej położenie względem grzbietu oraz planowany występ poza krawędzie stron. Ten występ nazywa się światłem okładki. Oznacz położenie na podstawie rzeczywistych taśm z każdej strony, zamiast zakładać, że odwrócenie jednej okładki odtworzy układ drugiej.

W swojej metodzie z postrzępionymi taśmami Roger Grech wyznacza linię 6–7 mm od krawędzi grzbietowej i zaznacza na niej środki poszczególnych taśm. Wykonuje otwory o średnicy około 2–3 mm. Są to wymiary dla jego metody, dlatego sprawdź je na swoich materiałach. Roger Grech, „5. Lacing on the Boards”.

Podczas dopasowywania wykonuj trzy osobne kontrole: położenie okładki pozwala ocenić wyrównanie; przebieg taśmy pokazuje, jak mocowanie dochodzi do okładki; otwieranie i zamykanie pozwalają sprawdzić swobodę ruchu. Rozdzielenie tych czynności ułatwia późniejsze znalezienie przyczyny problemu.

Rozdziel wolne końce taśm, nie naruszając szycia. Grech rozdziela włókna aż do miejsca szycia, formuje zwężone końcówki przy użyciu niewielkiej ilości kleju i pozostawia je do wyschnięcia przed przewlekaniem. Przeprowadź każdy przygotowany koniec przez odpowiadający mu otwór w kierunku wewnętrznej strony okładki. Ilustrowane przygotowanie w Papercut Bindery.

Podeprzyj okładkę pod kątem 90 stopni do książki, osadzoną w przegubie. Przeciągnij końce taśm, a następnie ostrożnie zamknij okładkę. Zanim cokolwiek przykleisz, sprawdź, czy swobodnie się otwiera. W metodzie Grecha ten ruch pozwala ustalić długość mocowania. Etapy dopasowania w Papercut Bindery.

W przypadku nienaruszonej taśmy tkanej zastosuj wybraną wcześniej metodę szczelinową. Brooks opisuje wariant z płytkimi zagłębieniami od wewnątrz i pozostawionymi wypustkami tektury, które zakrywają przyklejone końce. Przygotowanie okładki różni się od metody małych otworów; wybierz całą konstrukcję przed wycinaniem. Konstrukcja ze szczelinami i zagłębieniami opisana przez Brooks.

Gdy dopasowanie jest prawidłowe, otwórz okładkę na podkładce, nie przesuwając taśm. Grech pozostawia około 2 cm końca, nakłada pod nim klej i rozkłada włókna na wewnętrznej stronie okładki. Wkłada folię octanową między okładkę a książkę, a następnie suszy mocowanie pod obciążonymi deskami. Instrukcje mocowania i suszenia w Papercut Bindery.

W konstrukcji Jamesona przyklejone końce zostają następnie uwięzione pod wyklejką z kartonu. Uwzględnij tę warstwę przy planowaniu wykończenia wewnętrznej powierzchni. Opis wewnętrznego mocowania Jamesona.

Pierwszą przymocowaną okładkę potraktuj jako dodatkowy punkt kontrolny. Zanim powtórzysz proces po drugiej stronie, sprawdź jej wyrównanie. Praca jest łatwiejsza, póki druga okładka pozostaje wolna.

Brooks wskazuje, że nierówne długości taśm mogą powodować nierównomierne naprężenie, i sprawdza, czy okładka leży płasko, zamiast unosić się. Poniższa sekwencja diagnostyczna stanowi praktyczne zestawienie tych obserwacji z dopasowywania. Wprowadź poprawki przed przyklejeniem końców. Wskazówki Brooks dotyczące regulacji taśm.

Obserwacja podczas dopasowywania	Co najpierw sprawdzić
Jedna taśma wygina się, a inna jest napięta	Przy zamkniętej okładce porównaj ich efektywne długości.
Okładka unosi się	Sprawdź, czy mocowanie nie jest zbyt ciasne.
Okładka leży krzywo	Ponownie sprawdź jej orientację i ułożenie poszczególnych taśm.
Zagłębienie tworzy wybrzuszenie lub wgłębienie	Sprawdź razem taśmę i pozostawioną wypustkę na próbnej okładce.

Zmieniaj jedną rzecz naraz, a następnie ponawiaj kontrolę przy zamkniętej okładce i próbę otwierania. Dzięki temu korekta położenia okładki nie zostanie pomylona z regulacją długości taśmy.

Zanim zakryjesz lub ukryjesz mocowanie, sprawdź, czy obie okładki znajdują się w docelowym położeniu, taśmy są równomiernie napięte, ich wewnętrzne końce są dobrze zabezpieczone, a okładki otwierają się bez wyciągania bloku książki z właściwego ułożenia.

Dobrym momentem na zakończenie pracy jest suche, wyrównane mocowanie sprawdzone podczas pełnego ruchu otwierania. Rozwiąż wszystkie pozostałe problemy z dopasowaniem, póki taśmy są dostępne, a następnie przejdź do wybranych dla danej oprawy etapów oklejania i wykańczania wnętrza.

• Bookbinding and the Conservation of Books: A Dictionary of Descriptive Terminology — „lacing-in”
• Sweet Thames Run Softly — „lacing on boards”, John Jameson
• Bookbinding in Pictures: A Beginner’s Guide to Bookbinding, Angela Sutton
• The Exposed Tape Binding in 140(ish) Easy Steps, Molly Brooks
• Papercut Bindery — „5. Lacing on the Boards”, Roger Grech