Jak dobrać rejestr akordów fortepianu, aby zostawić miejsce na śpiewaną melodię

Pracuj nad jedną frazą naraz. Zaśpiewaj ją w docelowej tonacji i określ jej najniższy oraz najwyższy dźwięk, a także dźwięki długie. Zaznacz miejsca, w których melodia milknie. Ogólna skala utworu jest przydatna, ale każda fraza stawia inne wyzwanie akompaniamentowi.

Na przykład fraza może w większości mieścić się między E4 a A4, a kończyć na C4. Pozycja akordu pasująca do początku może nachodzić na zakończenie. W całym artykule C4 oznacza środkowe C; C3 to C o oktawę niższe.

Na swojej rozpisce akordów dodaj trzy proste oznaczenia:

• Dźwięk melodii wybrzmiewający w chwili wejścia każdego akordu.
• Każdy niższy lub długi dźwięk melodii, na który trafiasz przed zmianą akordu.
• Najbliższą przerwę, w której zmieści się wstawka fortepianowa.

Wskazówki Yamahy dotyczące akompaniamentu podkreślają, że trzeba znać zarówno dźwięki melodii, jak i przerwy wokalisty. Zalecają też unikanie rutynowego dublowania melodii i nieumieszczanie ruchliwych figur w śpiewanych fragmentach. Przyjmij to za punkt wyjścia, a potem dodawaj tylko to, czego wymaga fraza. Playing Well With Others

Symbol akordu określa harmonię, ale nie wskazuje, gdzie na klawiaturze powinien znaleźć się każdy dźwięk. W przypadku C-dur wypróbuj układy prawej ręki C4–E4–G4, G3–C4–E4 oraz E3–G3–C4. Porównując je, zachowaj osobny dźwięk basowy C. Harmonia pozostaje w C-dur, a prawa ręka gra w innym rejestrze.

Yamaha wskazuje rejestr i relację do melodii jako kluczowe kwestie przy wyborze układów akordów. Wyjaśnia też, jak przestawienie dźwięków akordu może ułatwić płynne łączenie kolejnych akordów. Pop/Rock Chord Voicings, Part 1

Na początek wybierz najwyższy dźwięk fortepianu położony poniżej najniższego istotnego dźwięku melodii w danej frazie. Potraktuj to jako próbę aranżacyjną, a nie wymagany interwał. Zaśpiewaj nad nim całą frazę: ważne jest, czy takie umiejscowienie nadal się sprawdza, gdy melodia się zmienia.

Jeśli niższy układ brzmi niewyraźnie, nie obniżaj go dalej. Spróbuj użyć mniejszej liczby dźwięków, zmienić ich rozstawienie lub zagrać cicho w wyższym rejestrze. Porównuj warianty przy podobnej głośności i tym samym rytmie, aby usłyszeć, co zmienia sam rejestr.

Przesunięcie zwartego akordu o oktawę w dół może stworzyć nowy problem: akompaniament staje się mniej wyraźny. W lekcji o rejestrach Nathaniel School of Music zaleca zwarte trójdźwięki w pobliżu środkowego C, szersze rozstawienie niżej oraz pojedyncze prymy lub oktawy w najniższym rejestrze. What Your Left Hand Should (and Shouldn’t) Do in Piano Accompaniment

Na potrzeby tego zadania spróbuj oddzielić bas od akordu. Zamiast grać jednocześnie C2–E2–G2, sprawdź samo C2 w lewej ręce oraz E3–G3–C4 w prawej. Jeśli melodia zbliża się do C4, porównaj ten wariant z rzadszym układem prawej ręki E3–G3. To przykładowe warianty do wypróbowania, a nie zalecane rejestry dla każdej piosenki.

Ograniczając liczbę dźwięków w bardziej złożonych akordach, zachowaj te, które je definiują. Zgodnie ze wskazówkami Berklee dotyczącymi układów akordów fortepianowych o brzmieniu zwykłych akordów septymowych decydują tercja i septyma; prymę należy dodać, jeśli basista jej nie zapewnia. Zmienione kwinty również należą do istotnego brzmienia akordu. Piano Voicing Techniques

W prostym akompaniamencie G7 można więc wypróbować G2 w lewej ręce oraz B3–F4 w prawej. Zachowujesz prymę, tercję i septymę, pomijając D, czyli czystą kwintę. To kolejny wariant do sprawdzenia, gdy pełniejszy układ zajmuje zbyt dużą część rejestru melodii.

Zwróć szczególną uwagę na sytuacje, w których najwyższy dźwięk fortepianu jest oddalony o półton od długo wybrzmiewającego dźwięku śpiewanego. Yamaha podaje przykład wokalisty trzymającego C nad Cmaj7, podczas gdy fortepian gra tuż pod nim B. Sugerowane rozwiązanie polega na przeniesieniu wielkiej septymy do środka lub niżej w układzie. Playing Well With Others

Śpiewając C4, wypróbuj to przykładowe porównanie:

Wariant	Lewa ręka	Prawa ręka	Relacja do śpiewanego C4
A	C2	E3–G3–B3	B3 znajduje się bezpośrednio pod melodią
B	C2	B2–E3–G3	B jest niżej; G3 staje się najwyższym dźwiękiem akordu

Oba warianty zachowują dźwięki akordu Cmaj7. Porównanie zmienia położenie miejsca, w którym ujawnia się bliskie sąsiedztwo dźwięków. Zagraj każdy wariant cicho, a potem zaśpiewaj nad nim długie C4. Wybierz układ, który daje frazie zamierzone brzmienie.

Sprawdź też ruch melodii, a nie tylko jej początkowy dźwięk. Przytrzymaj wybrany akord i powoli zaśpiewaj całą frazę. Jeśli któryś dźwięk melodii sprawia, że połączenie brzmi niezręcznie, popraw ten moment, zanim zmienisz cały akompaniament. Dźwięk przejściowy może wymagać krótszego akordu fortepianu, a długi dźwięk może uzasadniać inny układ.

Poniższe autorskie ćwiczenie pokazuje, jak zastosować te decyzje w progresji C–Am–F–G7. To przykładowa aranżacja, a nie transkrypcja ani relacja z wykonanego utworu. Użyj metrum czteromiarowego, jednego akordu na takt i zagraj wszystkie wymienione dźwięki fortepianu jednocześnie na pierwszą miarę. Puść je przed następnym taktem.

Najpierw zaśpiewaj E4, E4, F4 i D4, przytrzymując każdy dźwięk przez jeden takt. Następnie dodaj ten akompaniament:

Takt	Akord	Śpiewany dźwięk	Lewa ręka	Prawa ręka	Najwyższy dźwięk fortepianu
1	C	E4	C3	E3–G3–C4	C4
2	Am	E4	A2	E3–A3–C4	C4
3	F	F4	F2	F3–A3–C4	C4
4	G7	D4	G2	F3–G3–B3	B3

Najwyższy dźwięk prawej ręki pozostaje na C4 przez trzy takty, a potem przechodzi na B3. Pozostałe dźwięki również zmieniają się nieznacznie: od akordu F do G7 dźwięk F3 pozostaje, A3 przechodzi na G3, a C4 na B3. To przykład płynnych połączeń opisanych w lekcji Yamahy o układach akordów. Pop/Rock Chord Voicings, Part 1

Teraz zmień śpiewane dźwięki na C4, C4, C4 i B3. Najwyższy dźwięk pierwotnego akompaniamentu dubluje teraz każdy śpiewany dźwięk. Porównaj go z rzadszą wersją: zachowaj te same dźwięki lewej ręki, ale zagraj w prawej E3–G3, E3–A3, F3–A3 i F3–G3.

Zwróć uwagę na kompromis w ostatnim takcie: fortepian nie gra już tercji akordu G7, czyli B, bo zapewnia ją wokalista. Ten uproszczony układ pasuje do opisanej długiej melodii. Jeśli wokalista zmieni dźwięk lub zrobi przerwę, ponownie oceń, czy fortepian powinien przywrócić B. Dlatego wybór układu akordu zależy od konkretnej frazy.

W przypadku niskiej frazy wypróbuj akompaniament powyżej głosu. Jako autorskie ćwiczenie zaśpiewaj C3 nad dźwiękiem basowym C i porównaj dwa ciche warianty prawej ręki: E3–G3 oraz E4–G4. Posłuchaj, czy wyższy wariant wspiera frazę, czy staje się niepożądaną partią na pierwszym planie.

Uprość porównanie: jedno uderzenie akordu, bez ozdobnego przebiegu i za każdym razem ta sama śpiewana fraza. Jeśli oba warianty zbytnio przyciągają uwagę, spróbuj zagrać jeden dźwięk akordu nad basem albo wcześniej zwolnić klawisze. Możesz też grać na przemian dźwięk basowy i wyższy akord, zamiast podtrzymywać je jednocześnie.

Nie traktuj płynnego prowadzenia głosów jako bezwzględnego wymogu. Berklee wyraźnie dopuszcza zmianę pozycji układu akordu, gdy progresja zaczyna wychodzić poza użyteczny rejestr. Zaplanowana zmiana rejestru na granicy frazy może sprawdzić się lepiej niż prowadzenie płynnej linii przez kolejną śpiewaną frazę. Piano Voicing Techniques

Nagraj krótki fragment z głosem i fortepianem. Na potrzeby tego porównania zacznij od jednego uderzenia fortepianu na akord i użyj niewielkiej ilości pedału sustain lub nie używaj go wcale. Po wybraniu rejestru dodaj zamierzony rytm i pedał, a następnie posłuchaj ponownie.

Skorzystaj z tej kolejności diagnostycznej, aby zdecydować, co zmienić:

Co słyszysz	Pierwsza korekta do wypróbowania
Długi dźwięk melodii brzmi niezręcznie w zestawieniu z akordem	Sprawdź interwał względem najwyższego dźwięku fortepianu; przenieś dźwięk akordu do środka układu
Po obniżeniu akompaniament staje się niewyraźny	Oddziel bas od wyższych dźwięków albo usuń zdublowany dźwięk
Wysoka partia fortepianu wciąż przyciąga uwagę	Zmniejsz jej głośność i aktywność, a potem porównaj ją z niższym lub rzadszym układem
Akompaniament sprawdza się, dopóki melodia nie zejdzie niżej	Zmień układ dla tej frazy lub tymczasowo uprość akord
Po uproszczeniu akord brzmi niepełnie	Przywróć definiujący dźwięk akordu, zanim dodasz ozdobniki

Zachowaj wersję, przy której możesz śledzić śpiewaną frazę i nadal słyszeć zamierzoną harmonię. Zapisz dokładne wysokości dźwięków, a następnie przetestuj kolejną frazę osobno. Akompaniament może zachować tę samą progresję akordów, zmieniając rejestr, rozstawienie i liczbę dźwięków wszędzie tam, gdzie wymaga tego melodia.

• Playing Well With Others — Yamaha
• Pop/Rock Chord Voicings, Part 1 — Yamaha
• Piano Voicing Techniques — Berklee Online
• What Your Left Hand Should (and Shouldn’t) Do in Piano Accompaniment — Nathaniel School of Music