Kitaplığınızı Yeniden Düzenlemeden Önce Her Kitabın Neden Kaldığına Karar Verin
Kitapları yeni bir düzene taşımadan önce, her birine kitaplıkta kalması için bir neden verin: tekrar okumayı planlıyorsunuzdur, başvuru kaynağı olarak kullanıyorsunuzdur, biriyle paylaşıyorsunuzdur veya kişisel olarak değer veriyorsunuzdur. Ardından kitabı, bu nedene uygun şekilde kolayca ulaşabileceğiniz bir yere yerleştirin. Bu kısa karar aşaması, işin sahip olduğunuz ve kullandığınız kitaplara odaklanmasını sağlar; bir sonraki okumanızı seçmeye veya tüm evi düzenlemeye yönelik bir sistem değildir.
Kitabın üstlendiği görevle başlayın
Her seferinde tek bir rafı veya idare edilebilir bir bölümü ele alın. Küçük bir grup kitabı çıkarın ve daha büyük bir yığın oluşturmamak için bu gruptaki kitapları bir arada tutarak yerine kolayca koyabilecek şekilde ilerleyin. Her kitap için şu cümleyi tamamlayın: “Bunu saklıyorum çünkü…” Hemen bir neden belirtemiyorsanız, o an karar vermeye zorlamak yerine kitabı ikinci bir değerlendirme için bir kenara ayırın.
Bir kitabın kalması için dört neden
Yol gösterici olarak şu dört pratik nedenden yararlanın:
**Planlanan yeniden okuma:** Tekrar okumayı beklediğiniz bir kitabın adını veya elinizin altında olmasını istediğiniz belirli bir zamanı söyleyebilirsiniz. Belirsiz bir “bir gün” ihtimali gerçek olabilir, ancak bunu somut bir niyetten ayırt etmek faydalıdır. Kitabın adını kısa bir yeniden okuma listesine not edebilir ve planı görünür kılan bir raf seçebilirsiniz.
**Başvuru kaynağı:** Bilgi, talimatlar, örnekler veya ulaşmanız gereken bir kayıt için ona başvuruyorsunuzdur. Hangi soruyu yanıtlamaya yardımcı olduğunu sorun. Hatırlayamıyorsanız, başvuru rolü vermeden önce içindekiler kısmına veya dizine göz gezdirin.
**Ortak kullanım:** Evdeki başka biri kitabı ödünç alıyor, sizinle birlikte okuyor veya ona erişmesi gerekiyordur. Onu, o kişinin rahatça ulaşıp geri koyabileceği bir yerde tutun. Kitap başka birine aitse, kalıp kalmayacağına sahibinin karar vermesine izin verin.
**Kişisel önem:** Kitap bir kişi, bir anı, bir ithaf veya sadece ona sahip olmanın verdiği keyif nedeniyle önemlidir. Pratik bir araç olarak varlığını kanıtlamak zorunda değildir. Manevi değeri olan kitaplara, önemlerine saygı gösteren ve onları istediğiniz gibi görmenize veya elinize almanıza olanak tanıyan bir yer verin.
Bu etiketler resmi bir sınıflandırma değil, bir karar yardımcısıdır. Birden fazla neden geçerli olabilir. Bir yemek kitabı hem haftalık olarak kullanılabilir hem de ailevi bir anlam taşıyabilir; bir roman hem tekrar okunması planlanan hem de başkalarına ödünç verdiğiniz bir kitap olabilir. Temel nedeni veya iki nedeni belirleyin, ardından devam edin. Amaç kusursuz bir katalog oluşturmak değil, seçimi sizin için anlaşılır kılmaktır.
Kararsız kaldığınız kitaplar için ikinci bir tur yapın
Karar veremediğiniz kitapları geçici bir grupta toplayın ve daha net bir soru sorun: Bu kitap zaten rafta olmasaydı, bu dört nedenden biri için onu arar mıydım? Cevap gelecekteki belirli bir işe bağlıysa, o işin adını koyun. “Buna ihtiyacım olabilir” demek, “Eski fotoğraf makinesini tamir ederken bu kılavuzu kullanıyorum” demekten daha az faydalıdır.
Bir kitabın hiçbir pratik rolü olmadığına karar vermeden önce bunu kontrol edin. İçindekiler tablosuna, dizine, notlara veya işaretli sayfalara bakın. Bir kitabın yerini doldurmanın veya başka bir yerden danışmanın daha kolay olduğunu fark edebilirsiniz; ayrıca bu belirli kopyayı faydalı kılan bir özelliği de keşfedebilirsiniz. Karar sizindir. Kitap ödünç alınmışsa, evin başka bir üyesine aitse, ihtiyacınız olan evrakları içeriyorsa veya henüz netleştirmediğiniz bir işlevi varsa, belirsizliği elden çıkarma nedeni saymak yerine biraz durup bekleyin.
Her zor kararı tek bir seansta vermek zorunda değilsiniz. Çözülmemiş grubu bir arada tutun, üzerine bir tarih veya soru etiketi koyun ve asıl düzenleme bittikten sonra buna geri dönün. Bu, özellikle karar başka bir kişiye veya gelecekteki bir projeye bağlı olduğunda çok yardımcı olur. Bilinçli bir mola vermek, kararsız kalınan her kitabı fark etmeden yine aynı kalabalık rafa geri koymaktan farklıdır.
Saklanan kitaplara kolayca erişilebilir bir yer verin
Saklamaya karar verdiğiniz kitapları onlara nasıl uzandığınıza göre ayırın. Sık kullanılan başvuru kaynaklarını ve aktif yeniden okuma planındaki kitapları kolayca alabileceğiniz yerlere koyun. Ortak kullanılan kitapları, onları kullanan kişilerin erişip yerine koyabileceği bir yere yerleştirin. Kişisel kitaplar bir arada gruplanabilir, sergilenebilir veya sizin için taşıdığı anlama uygun başka bir alanda saklanabilir. Rafın kullanımını zorlaştıracaksa dört nedeni de dört ayrı bölüme sığdırmaya çalışmanıza gerek yoktur.
Genel yerleri belirledikten sonra, kitapları sürdürebileceğiniz bir düzende dizin: yazara, konuya, boyuta veya hatırlayacağınız başka bir basit ölçüte göre. Bunu yeni bir okuma programı olarak değil, aradığınızı bulma yardımcısı olarak görün. Karmaşık bir düzenleme yöntemini hatırlamakta zorlanıyorsanız, sade bir sıralama seçin ve kitapların kullanıldıktan sonra geri dönebilmesi için raflarda biraz boşluk bırakın.
Kitapları yerleştirirken rafın kendisini de kontrol edin. Kongre Kütüphanesi (Library of Congress), raftaki kitapların eğilip bükülmemesi için dik durmasını ve desteklenmesini, kapakların birbirini destekleyebilmesi için benzer boyutların gruplanmasını ve dik duramayan büyük boy ciltlerin yatay olarak yerleştirilmesini önerir. Ayrıca ışığa maruz kalmanın en aza indirilmesini ve doğrudan ya da yoğun ışıktan kaçınılmasını tavsiye eder. Bunlar, özellikle korumak istediğiniz kitaplar için geçerli olan muhafaza yönergeleridir; ayrıntıları [Kongre Kütüphanesi kitap saklama kılavuzu](https://guides.loc.gov/preserving-your-books/storing) açıklamaktadır. Günlük kullanımda kitaba ve rafa uyanı uygulayın: bir cildi çıkarılmasını veya geri konmasını zorlaştıracak bir alana sıkıştırmayın.
Nedenleri yerleşim düzeniyle karşılaştırarak tamamlayın
Bölüm yeniden tamamlandığında uyumsuzlukları arayın. Bir başvuru kitabı süs eşyalarının arkasında mı kaldı? Ortak bir kitap sadece bir kişinin erişebileceği bir rafta mı? Yeniden okunması planlanan kitaplar asla fark etmeyeceğiniz bir yere mi gitti? Her bir tercihin nedeni henüz aklınızda tazeyken o kitapların yerini hemen değiştirin.
Bir kitabın yeniden okuma, başvuru, ortak kullanım veya kişisel önem açısından güncel bir rolü yoksa, onu elden çıkarmayı düşünebilirsiniz. Bu karar, onu isteyen birine teklif etmek, uygun bir bağış noktasının kabul edip etmediğini kontrol etmek veya durumu gerektiriyorsa geri dönüşüme vermek anlamına gelebilir. Kabul kuralları değişiklik gösterir, bu nedenle her kitabın kabul edileceğini varsaymak yerine alıcı tarafla teyit edin. Bu düzenleme yöntemi belirli bir sonucu zorunlu kılmaz: anlamlı bir kitabı saklamak da bir nedendir, üzerine düşündükten sonra bir kitabı elden çıkarmak da bilinçli bir seçimdir.
Bu işlemi bölüm bölüm tekrarlayın, ardından rafı kitaplarını gerçekten kullanma ve onlara değer verme biçimlerinize göre düzenlenmiş olarak bırakın. Kalıcı sonuç, evrensel bir düzenleme formülü değildir; her kitabın kalması için bir nedeni ve bu nedenin gereğini yerine getirmeyi kolaylaştıran bir yeri olan bir kitaplıktır.