Jak ograniczyć cienie przy grzbiecie podczas digitalizacji oprawionego pamiętnika
Aby ograniczyć cienie przy grzbiecie i zakrzywione pismo w oprawionym pamiętniku, najpierw podeprzyj go tak, by otwierał się swobodnie i naturalnie, a następnie popraw ustawienie, ostrość i oświetlenie aparatu. Przed dalszą pracą sprawdź jedną reprezentatywną rozkładówkę. Nie dociskaj grzbietu na płasko ani nie wycinaj stron. Rozdziel problem na trzy części: krzywizna stron zmienia kształt pisma, oświetlenie tworzy cienie, a ostrość lub ustawienie wpływają na wyrazistość obrazu na całej stronie. Korekta programowa może pomóc w przypadku niektórych zniekształceń, ale nie odtworzy szczegółów, których nie udało się uchwycić.
Podeprzyj pamiętnik, zanim skorygujesz obraz
Otwórz pamiętnik tylko na tyle, na ile pozwala jego naturalna elastyczność. Użyj stabilnej kołyski lub wyściełanych podpórek, tak aby podeprzeć obie części tomu, a otwarta okładka nie naprężała grzbietu. Wytyczne amerykańskiego Archiwum Narodowego dotyczące materiałów oprawionych zalecają podpieranie tomów klinami lub kołyską do książek i przestrzegają przed otwieraniem tomu szerzej, niż pozwala na to jego naturalna elastyczność. Odpowiednia podpora zależy od stanu tego pamiętnika — nie ma jednego kąta otwarcia odpowiedniego dla każdej oprawy.
Jeśli oprawa stawia opór, strony są luźne lub okładka mocno napręża grzbiet, przerwij pracę i wybierz rozkładówkę, którą można otworzyć mniej szeroko, albo zasięgnij porady konserwatora. Podeprzyj książkę od spodu, zamiast dociskać strony do szyby skanera. Wycinanie stron, by ułatwić ich rejestrowanie, uszkadza oryginał i nie jest bezpiecznym rozwiązaniem.
Sprawdź przykładową stronę w powtarzalnych warunkach
Zanim zdigitalizujesz cały pamiętnik, wybierz rozkładówkę reprezentującą typowy papier, pismo i głębokość grzbietu. Uwzględnij tekst blisko zgięcia oraz przy zewnętrznych krawędziach. Zrób zdjęcie, a następnie obejrzyj je w pełnym rozmiarze: czytelne jest najmniejsze pismo odręczne? Czy kreski są ostre na obu stronach? Czy da się odczytać tekst przy grzbiecie? Czy krawędzie stron mieszczą się w kadrze?
Zmieniaj jedną rzecz naraz i ponownie fotografuj tę samą rozkładówkę. Dzięki temu łatwiej ocenisz, czy pomogła zmiana podpory, położenia aparatu, oświetlenia lub ostrości. Zapisz ustawienia, które zapewniły najwyraźniejszy, czytelny obraz, w tym zmienione ustawienia ostrości lub ekspozycji. Powtórz kontrolę, gdy sposób otwarcia pamiętnika lub wysokość stron znacznie się zmienią; ustawienie sprawdzające się przy jednej rozkładówce może nie zapewnić ostrości obu stronom innej.
Ogranicz cienie, kadrując i ustawiając oświetlenie
Jeśli używasz aparatu, ustaw go prostopadle do fotografowanej strony i zostaw niewielki margines. Jeśli podparta rozkładówka tworzy dwie różne płaszczyzny, fotografuj po jednej stronie naraz, zamiast dociskać obie na płasko. Ustaw światła po obu stronach pod podobnym kątem i z podobną jasnością, poza kadrem aparatu. Jeśli światło tworzy ciemny pas w zgięciu, odsuń je od grzbietu lub zmień jego kąt; po każdej korekcie porównaj to samo przykładowe ujęcie. Nie polegaj na jednym źródle światła umieszczonym blisko jednej strony, bo może ją oświetlić jaśniej i uwydatnić cień przy grzbiecie. To praktyczne wskazówki dotyczące ustawienia sprzętu, a nie gwarancja równomiernego oświetlenia każdej błyszczącej lub nierównej strony.
Kołyska do książek przeznaczona do materiałów oprawionych może podeprzeć książkę podczas fotografowania stron. Producent sprzętu do obrazowania Phase One opisuje swoje systemy kołysek do digitalizacji książek jako przeznaczone do rzadkich lub delikatnych książek, których nie można otworzyć na płasko, i zaznacza, że stan oprawy wpływa na sposób obchodzenia się z materiałem. To wskazówka producenta, a nie zalecenie, że każdy pamiętnik wymaga specjalistycznego sprzętu.
Odróżnij krzywiznę od problemów z ostrością
Jeśli pismo zakrzywia się w stronę grzbietu, ale pozostaje wyraźne, głównym problemem jest prawdopodobnie krzywizna strony. Jeśli jest rozmyte lub rozmazane, najpierw sprawdź ostrość, stabilność aparatu i jego ustawienie: ustaw ostrość na płaszczyźnie pisma, upewnij się, że aparat się nie porusza, i sprawdź wyrazistość zarówno na środku, jak i przy zewnętrznej krawędzi. Jeśli jedna strona jest stale mniej wyraźna, aparat może nie być do niej równoległy albo wysokość strony może przekraczać zakres głębi ostrości. Zmień położenie podpory lub aparatu i ponów próbę bez dociskania pamiętnika na płasko.
Zakrzywione pismo i cienie przy grzbiecie to różne wady. Zmiana oświetlenia może rozjaśnić zgięcie, ale nie wyprostuje linii; programowe prostowanie może zmienić kształt zakrzywionych linii, ale nie usunie ciemnego cienia bez zmiany zarejestrowanych tonów. Zachowaj niezmieniony oryginał zdjęcia, a gdy ważna jest wierność, traktuj edytowane wersje jako kopie użytkowe.
Ostrożnie korzystaj z korekty programowej
Niektóre programy skanerów oferują korekcję grzbietu książki. Na przykład przewodnik firmy Epson dotyczący umieszczania grubych dokumentów na szybie podaje, że sterownik Epson Scan opisany w tej instrukcji ma w systemie Windows funkcję Book Spine Correction. Ten sam przewodnik ostrzega przed kładzeniem ciężkich przedmiotów na szybie i używaniem nadmiernej siły. Informacja o tej funkcji dotyczy instrukcji podanej w odnośniku, a nie wszystkich skanerów Epson. Opisane tam instrukcje umieszczania materiału na skanerze płaskim nie nadają się do oprawy, której nie można wygodnie otworzyć; zamiast tego użyj aparatu i odpowiedniej podpory.
Przetestuj prostowanie na kopii przykładowego obrazu. Porównaj skorygowany wynik z oryginałem pod kątem obciętych marginesów, rozciągniętych lub ściśniętych liter, nierównych linii pisma i utraty szczegółów przy zgięciu. Zachowaj korektę tylko wtedy, gdy pismo staje się czytelniejsze, a zmiany nie wprowadzają w błąd. Jeśli tekst przy grzbiecie nadal jest nieczytelny lub cienkie kreski są rozmyte, ponownie zrób zdjęcie, poprawiając podparcie, ostrość lub oświetlenie. Możliwości obróbki są ograniczone, gdy oryginalne zdjęcie nie zawiera szczegółów lub zgięcie zasłania pismo.