Korrelige meerkleurige hoogdruk en ongewenste gekleurde strepen verhelpen

Bekijk elke kleurafdruk voordat je de volgende toevoegt. Maak indien mogelijk van elk blok een proefdruk op kladpapier met dezelfde inkt, hetzelfde papier en dezelfde drukmethode als voor de uiteindelijke oplage. Label de proefdrukken op kleur en noteer elke wijziging die je aanbrengt. Zo kun je een defect van één blok onderscheiden van een probleem dat pas ontstaat wanneer kleuren over elkaar worden gedrukt.

Een streep die al bij de eerste afdruk van één kleur verschijnt, wijst waarschijnlijk op de plaat, roller, het blok of de overdracht van die kleur. Een streep die pas verschijnt nadat een andere kleur is gedrukt, kan ontstaan door contact met de eerdere laag, bijvoorbeeld doordat er nog natte inkt wordt opgepikt. Dit is een diagnostische gevolgtrekking; controleer die met een proefdruk in één kleur voordat je je hele werkwijze aanpast. Bij meerkleurendruk in hoogdruk kan inkt die onder een overdruklaag nat blijft, de overdracht ervan verstoren. De gids voor probleemoplossing van de Printmaking Association of Northern California adviseert de onderliggende inkt te laten drogen voordat je de volgende plaat afdrukt. (Relief Troubleshooting)

Houd deze controle gescheiden van de registercontrole. Als de kleuren goed zijn geplaatst, maar één kleur korrelig is, strepen vertoont of ongewenste markeringen heeft, doorloop dan de onderstaande controles voor het inkten en de overdracht. Als een kleur steeds verschoven staat, is dat een registratieprobleem dat buiten deze gids valt.

Een korrelige dekking begint vaak al voordat het blok wordt geïnkt. Breng een kleine hoeveelheid inkt aan en spreid die uit tot een strook ongeveer zo breed als de inktroller. Rol heen en weer en til de inktroller tussen de bewegingen op, zodat de inkt gelijkmatig kan worden verdeeld. Het Museum of Fine Arts, Boston, raadt deze beweging van optillen en rollen aan voor een gelijkmatige laag op de roller; het UNSW Making Centre adviseert eveneens de roller na elke beweging op te tillen. (MFA Boston: Printmaking; UNSW Making Centre: Relief Printing)

Bekijk de roller en de plaat voordat je het blok inkt. Als de inkt zichtbaar klonterig, streperig of ongelijkmatig op de plaat ligt, krijgt het blok die markeringen ook. Opgedroogde deeltjes of vuil kunnen bovendien losse stippen en krassen veroorzaken. Verwijder vuil van de plaat. Als opgedroogde inkt of een vettig of met oplosmiddel verontreinigd oppervlak ervoor zorgt dat de inkt zich ongelijkmatig gedraagt, reinig dan de plaat en roller en begin met verse inkt. De gids voor probleemoplossing noemt ongelijkmatige inkt op de plaat, opgedroogde klonten en vuil als afzonderlijke oorzaken die om reiniging of verwijdering vragen. (Relief Troubleshooting)

Volg voor eventuele toevoegingen of aanpassingen de aanwijzingen van de inktfabrikant. Voeg niet zomaar olie, water of medium toe: een andere consistentie kan een nieuw probleem veroorzaken en inkten verschillen van elkaar. Pas voor een eerste correctie alleen aan hoeveel inkt je uitrolt en hoe gelijkmatig je die verdeelt.

Een zwakke, gespikkelde of onderbroken kleur kan betekenen dat het verhoogde oppervlak onvoldoende inkt heeft gekregen, maar ook dat de inktroller het blok niet gelijkmatig heeft bedekt of dat het papier niet overal goed contact maakte. Breng een kleine hoeveelheid inkt opnieuw aan op de roller, maak overlappende bewegingen over het blok en draai het blok zo nodig tussen de bewegingen door. UNSW adviseert de roller opnieuw te laden en de richting van de beweging te veranderen. De gids voor hoogdruk van het New York State Museum beschrijft eveneens een gelijkmatige laag op de roller en waarschuwt dat te weinig inkt de kleur en scherpte verzwakt. (UNSW Making Centre: Relief Printing; New York State Museum: Relief Printing and the Works of Frank C. Eckmair)

Als uitgesneden lijnen vollopen, de kleur voorbij het verhoogde beeld wordt geperst of zich rond de afgedrukte delen een dikke rand vormt, verminder dan eerst de hoeveelheid inkt. Blijft de rand zichtbaar, verlaag dan de druk een kleine stap. De National Galleries of Scotland beschrijven een inktrand langs de afdrukranden als gevolg van druk tijdens de overdracht. De gids voor probleemoplossing noemt te veel inkt of druk als oorzaken van samengeperste inkt langs de blokranden. (National Galleries of Scotland: Relief Printmaking; Relief Troubleshooting)

Probeer een bleke afdruk niet te verhelpen door het blok onder een dikke laag inkt te zetten. Controleer eerst of de inkt het volledige verhoogde beeld bedekt en kijk vervolgens naar de overdrachtsdruk op de betreffende plekken. De gids van het New York State Museum vermeldt dat te veel inkt fijne lijnen kan verbergen en te weinig inkt een krachtige kleur kan verzwakken. De juiste balans kan verschillen per blok, papier, inkt en drukmethode, met de hand of met een pers. Vergelijk daarom proefdrukken in plaats van uit te gaan van een universeel aantal bewegingen met de roller. (New York State Museum: Relief Printing and the Works of Frank C. Eckmair)

Een streep die met dezelfde tussenruimte terugkeert als de beweging van de roller, is een nuttige aanwijzing: controleer het oppervlak van de inktroller op opgedroogde inkt, vuil, een beschadiging of een vlakke plek en kijk of dezelfde baan verschijnt wanneer je een schone proefdruk rolt. Een streep die alleen verschijnt nadat het blok is geïnkt, kan daarentegen ontstaan door een beweging van de roller, vuil op het blok of inkt die zich langs een rand heeft opgehoopt. Dit zijn diagnostische gevolgtrekkingen op basis van de plekken waar de markeringen terugkeren. Gebruik een schone proefdruk om de oorzaken van elkaar te onderscheiden.

Probeer een ander rolpatroon. Laat bewegingen elkaar overlappen, rol in meer dan één richting en rol niet steeds langs dezelfde groef of rand. De gids voor probleemoplossing noemt rollerstrepen en adviseert het rolpatroon af te wisselen. Bij vage lijnen raadt de gids ook aan de richting of snelheid van het inkten aan te passen. (Relief Troubleshooting)

Bekijk de randen van de inktroller en de omtrek van het blok zorgvuldig. Inkt die aan een rand van de roller blijft zitten, kan een rechte streep achterlaten. Overtollige inkt of druk langs de blokrand kan een gekleurde balk of rand vormen. Verwijder opgehoopte inkt van de zijkanten van de roller en de blokranden voordat je de volgende proefdruk maakt. Volgt de streep een specifiek verhoogd onderdeel van het blok, controleer dat deel dan op een braam, los materiaal of een ondiepe snede die nog inkt opneemt. Bij hoogdruk wordt inkt aangebracht op verhoogde oppervlakken. Uitgesneden delen die niet helemaal zijn vrijgemaakt, kunnen daarom afdrukken wanneer ze de roller of het papier raken. (National Galleries of Scotland: Relief Printmaking; Relief Troubleshooting)

Als de roller er gelijkmatig uitziet, maar de afdruk vlekkerig is, controleer dan het oppervlak van het blok en het papier. Een ruw, stoffig, beschadigd of ongelijk blok kan een gelijkmatige inktlaag of goed contact verhinderen. Verwijder los vuil en kijk of het blok vlak ligt. De gids voor probleemoplossing noemt een slecht voorbereid blokoppervlak als een mogelijke oorzaak van vlekkerige inkt. Als het oppervlak zelf ongelijk is, kan meer inkt het symptoom tijdelijk verbergen, maar de details verder aantasten. Test het blok voordat je de consistentie van de inkt aanpast. (Relief Troubleshooting)

Bij handmatig drukken leg je het papier neer zonder het te verschuiven en wrijf je het volledige beeld aan met stevige, gelijkmatige druk. Werk over het hele blok in plaats van alleen hard te drukken op de bleke plekken. De instructies van het MFA Boston benadrukken dat het papier niet mag verschuiven en dat de druk gelijkmatig over het blok moet worden verdeeld. Controleer bij gebruik van een pers of de druk geschikt is voor de combinatie van papier en blok. Overmatige druk kan ertoe bijdragen dat inkt langs de randen wordt geperst, terwijl onvoldoende of ongelijkmatig contact tot onvolledige overdracht kan leiden. (MFA Boston: Printmaking; UNSW Making Centre: Relief Printing)

Ook het papier kan invloed hebben op de overdracht van een laag. Als één plek zwak blijft ondanks gelijkmatig inkten en drukken, probeer dan een restje van hetzelfde papier met dezelfde methode en vergelijk dat zo mogelijk met geschikt drukpapier. Verander het papier alleen als bewuste test: als je het papier, de druk en de inkt tegelijk aanpast, is het resultaat moeilijk te interpreteren. Noteer of het papier vochtig, ongewoon hard of niet gelijkmatig van vel tot vel is, want dat kan de overdracht beïnvloeden. De gids voor probleemoplossing brengt nat papier onder bepaalde persomstandigheden in verband met vage details en vermeldt dat de hardheid van het papier de inktabsorptie kan beïnvloeden. (Relief Troubleshooting)

Gebruik schoon gereedschap en aparte inkt voor elke kleur. Met een schone spatel voor elke kleur voorkom je onbedoelde kleurvermenging. UNSW adviseert specifiek een schone spatel te gebruiken en kruisbesmetting te voorkomen. Veeg de plaat en roller af of maak ze schoon wanneer je van kleur wisselt, vooral als de volgende laag licht is. (UNSW Making Centre: Relief Printing)

Als de volgende kleur de vorige oppikt of ongelijkmatig wordt overgedragen, test dan of de eerdere laag langer moet drogen. Hoe lang dat duurt, hangt af van de inkt en het papier. Volg daarom de aanwijzingen van de inktfabrikant en vergelijk een proefdruk in plaats van uit te gaan van een vaste wachttijd. De gids voor probleemoplossing noemt een natte onderliggende laag als reden waarom een bovenliggende kleur mogelijk niet goed wordt overgedragen. (Relief Troubleshooting)

Volg voor elke getroffen kleur deze stappen:

Deze reeks is een praktisch hulpmiddel voor het nemen van beslissingen, gebaseerd op de stappen voor probleemoplossing in de bronnen: zo kun je vaststellen in welke fase het defect ontstaat voordat je andere onderdelen van een meerkleurig drukproces aanpast. Behoud de aanpassing die het specifieke symptoom verhelpt en controleer die vervolgens met een nieuwe proefdruk voordat je op het uiteindelijke papier gaat drukken.