Hoe u lezers informeert over AI-bijdragen
Als AI wezenlijk heeft geholpen bij het maken of herzien van materiaal dat lezers te zien krijgen, beschrijf dan in gewone taal welke rol AI had. Vertel waarbij de tool heeft geholpen, wat een persoon heeft gecontroleerd of aangepast en wie verantwoordelijk is voor het eindresultaat. Plaats de toelichting bij het artikel of materiaal waarop die betrekking heeft en maak haar specifiek genoeg om lezers te informeren, zonder van gewone spellingcontrole een grootse aankondiging te maken. Deze gids is bedoeld voor schrijvers die een openbaar artikel, essay of vergelijkbaar werk voorbereiden; de regels van een uitgever of opdrachtgever kunnen een andere vorm vereisen.
Wat moet een vermelding van AI lezers vertellen?
Een nuttige vermelding beantwoordt drie vragen: Wat heeft AI gedaan? Wat heeft een mens daarna gedaan? Wie staat in voor het resultaat? Lezers hebben geen transcript nodig van elke prompt. Ze hebben wel genoeg details nodig om te begrijpen waaraan AI heeft bijgedragen en hoe de gepubliceerde inhoud is gecontroleerd.
Bijvoorbeeld: ‘Een AI-schrijftool hielp een vroege versie van het concept opnieuw in te delen. De auteur heeft de definitieve tekst nagelezen en geredigeerd en de feitelijke beweringen gecontroleerd’ is informatiever dan ‘Er is AI gebruikt.’ De eerste formulering benoemt de bijdrage en de controle, terwijl de verantwoordelijkheid bij de auteur blijft. Gebruik deze formulering alleen als ze het proces correct beschrijft.
Het advies van het MLA Style Center over het beschrijven van AI-gebruik raadt aan wezenlijke bijdragen van AI te erkennen, zodat lezers kunnen begrijpen waar de bijdrage van AI ophoudt en die van mensen begint. De MLA schrijft voor academische auteurs; het onderscheid tussen een bronvermelding en een uitgebreidere beschrijving van het schrijfproces is ook nuttig voor andere schrijvers die bepalen wat lezers moeten weten. Ook in de richtlijnen van Google voor content gericht op mensen staat dat uitleg over het gebruik van automatisering lezers kan helpen de inhoud te begrijpen wanneer ze die context redelijkerwijs mogen verwachten.
Wanneer is een vermelding nuttig?
Overweeg een vermelding wanneer AI materiaal heeft gegenereerd of wezenlijk heeft vormgegeven dat lezers doorgaans zouden beschouwen als het eigen werk van de schrijver: bijvoorbeeld passages schrijven, bronnen samenvatten, een illustratie maken, inhoudelijk belangrijke tekst vertalen of analyses genereren die in het werk zijn opgenomen. Hoe groter de gevolgen van de bijdrage, hoe nuttiger het is om die concreet te benoemen.
Voor kleine hulp, zoals spellingcontrole, typefouten opsporen of een komma voorstellen, is meestal geen opvallende openbare vermelding nodig, tenzij het medium, de opdracht of het toepasselijke beleid iets anders voorschrijft. Er is geen enkele drempel die voor elke publicatie geldt. Een redactie, academisch tijdschrift, onderwijsinstelling, opdrachtgever of wedstrijd kan eigen regels voor vermeldingen hanteren; die regels gaan vóór een algemeen redactioneel oordeel.
Wees bijzonder duidelijk wanneer door AI gegenereerd materiaal van invloed kan zijn op het begrip dat lezers hebben van bewijs of authenticiteit. Voorbeelden zijn gegenereerde citaten, synthetische afbeeldingen die als documentair materiaal worden gepresenteerd, vertaalde getuigenissen of samenvattingen van onderzoek. Presenteer verzonnen citaten, gebeurtenissen of visueel bewijs niet als echt. Een vermelding kan onjuist of misleidend materiaal niet waarheidsgetrouw maken.
Kies een detailniveau dat past bij de bijdrage
Gebruik een korte toelichting voor een beperkte bijdrage met weinig impact; voeg details toe wanneer AI aan de inhoud heeft bijgedragen of wanneer het onderscheid voor lezers van belang is. Een praktische indeling is:
Dit zijn voorbeelden, geen verplichte categorieën. Vermijd vage labels zoals ‘AI-ondersteund’ als lezers daardoor niet kunnen zien of het systeem de interpunctie heeft gecorrigeerd of een flinke passage heeft geschreven. Wek omgekeerd niet de indruk dat een machine het hele werk heeft geschreven als die alleen een kop heeft voorgesteld.
Tekstredactie of structuur — Vermeld dat een tool wijzigingen heeft voorgesteld of heeft geholpen een concept te structureren, en dat een mens de tekst daarna heeft nagekeken.
Schrijven of samenvatten — Benoem welke onderdelen of samenvattingen AI heeft helpen maken en hoe de schrijver die heeft gecontroleerd.
Vertaling, analyse of beeldmateriaal — Beschrijf wat is gegenereerd of bewerkt, wat onafhankelijk is gecontroleerd en of een afbeelding synthetisch is.
Waar moet de toelichting staan?
Plaats de vermelding zo dat lezers die kunnen vinden terwijl ze het materiaal lezen waarop die betrekking heeft. Bij één artikel is dat vaak een korte toelichting aan het einde, bij de auteursregel of in een bijschrift. Zet bij een gegenereerde of bewerkte afbeelding de uitleg bij de afbeelding. Heeft AI alleen bij één onderdeel geholpen, benoem dan dat onderdeel in plaats van te suggereren dat het hele artikel op dezelfde manier tot stand is gekomen.
Heeft een medium een verplicht veld voor vermeldingen of een eigen stijl, gebruik die dan. Vertrouw niet op een algemeen sitebeleid als het AI-gebruik bij een afzonderlijk stuk lezers zou verrassen of hun interpretatie wezenlijk zou beïnvloeden. Is er weinig ruimte, houd de toelichting dan beknopt en verwijs alleen naar een uitgebreidere uitleg als er een concrete, relevante beleidspagina bestaat.
Stel de toelichting op aan de hand van het daadwerkelijke proces
Noteer het proces kort voordat u de vermelding opstelt. Benoem welke tools of functies zijn gebruikt, welk materiaal ermee is bewerkt en welke controles daarna zijn uitgevoerd. Dit is een redactioneel hulpmiddel, geen verzoek om een promptlog te publiceren.
Beschrijf de bijdrage vervolgens in gewone taal. Kies concrete werkwoorden als ‘voorgesteld’, ‘vertaald’, ‘geschreven’, ‘samengevat’ of ‘gegenereerd’ in plaats van een algemene formulering zoals ‘was betrokken’. Noem een specifiek product alleen als dat lezers helpt of als een toepasselijk beleid dat vereist. Zeg niet dat een tool informatie heeft ‘geverifieerd’, tenzij iemand het onderliggende bewijs daadwerkelijk heeft gecontroleerd; vloeiende tekst is op zichzelf geen verificatie.
Formuleer tot slot nauwkeurig welke menselijke controle heeft plaatsgevonden. ‘De auteur heeft de geciteerde bronnen gecontroleerd en het concept herzien’ is duidelijker dan ‘de uitvoer is nagekeken’, maar gebruik die formulering alleen als ze klopt. Als bepaalde controles niet mogelijk waren, wek dan niet de indruk dat ze wel zijn uitgevoerd. De schrijver of uitgever blijft verantwoordelijk voor het voltooide stuk en de feitelijke beweringen daarin.
Voorbeelden die schrijvers kunnen aanpassen
Gebruik deze voorbeelden als modellen die u aan het daadwerkelijke werk aanpast, niet als standaardtekst die u ongewijzigd overneemt.
Heeft AI geen inhoud voor lezers geproduceerd of wezenlijk vormgegeven, vermijd dan een onnodige vermelding die suggereert dat dit wel is gebeurd. Was de bijdrage van AI aanzienlijk, bagatelliseer die dan niet als gewone proeflezing. De vermelding moet lezers helpen een juist beeld van het proces te krijgen.
Lichte redactie: ‘Een AI-tool stelde wijzigingen in de formulering en structuur voor. De auteur heeft de tekst nagekeken en de definitieve wijzigingen aangebracht.’
Hulp bij het schrijven: ‘Een AI-schrijftool heeft geholpen bij het opstellen van een vroege versie van dit artikel. De auteur heeft de tekst herzien en de beweringen gecontroleerd aan de hand van de gelinkte bronnen.’
Een gegenereerde illustratie: ‘Deze illustratie is gemaakt met een AI-beeldtool en geselecteerd door de auteur; het is geen documentaire foto.’
Een vertaalde passage: ‘Een AI-tool heeft geholpen bij een eerste vertaling. De auteur heeft de gepubliceerde versie met de brontekst vergeleken.’
Een laatste controle
Vraag uzelf vóór publicatie af: Zou een redelijke lezer willen weten dat AI deze taak heeft uitgevoerd? Kan die gegenereerd materiaal aanzien voor een menselijke waarneming, citaat of documentair verslag? Heb ik de rol van AI en de menselijke controle correct beschreven? Vereist het medium of de opdracht een specifieke vermelding?
Als uw antwoord op de eerste twee vragen erop wijst dat een vermelding nodig is, voeg dan een korte, specifieke toelichting toe bij de relevante inhoud. Is het antwoord op de laatste vraag ja, volg die regel dan, ook als uw eigen toelichting korter zou zijn. Duidelijkheid over AI-gebruik betekent dat u het werk eerlijk beschrijft; dat garandeert geen vertrouwen, juistheid of acceptatie en vervangt geen broncontrole of redactionele beoordeling.
Deze gids begon als een door AI gegenereerd concept. De beweringen over de gelinkte bronnen zijn gecontroleerd en de voorbeelden en formuleringen zijn voor deze versie geredigeerd.